Οι «δολοφονίες» ηγετών, στην κυριολεξία είτε με την έννοια της ανατροπής τους από την εξουσία, είναι συχνό φαινόμενο στην Ιστορία. Στη Βρετανία, ακόμη περισσότερο. Άλλωστε, ο Κιρ Στάρμερ έγινε πρωθυπουργός, κερδίζοντας μια σαρωτική νίκη για τους Εργατικούς, πριν από ενάμιση χρόνο, έπειτα από μια σειρά ανατροπών πρωθυπουργών του Συντηρητικού Κόμματος.
REUTERS/Suzanne Plunkett/Pool/File Photo
Peter Nicholls/Pool via REUTERS/File Photo
Η Θάτσερ είναι πάλι το παράδειγμα. Νίκησε τον αντίπαλό της, Μάικλ Χέζελτιν, στην πρώτη ψηφοφορία των Συντηρητικών το 1990. Αλλά όχι οριστικά. Και πίσω στο 1940, ο Νέβιλ Τσάμπερλεν κέρδισε την κοινοβουλευτική ψηφοφορία, αλλά τελικά έπεσε. Πολλοί βουλευτές τον εγκατέλειψαν, παρ’ όλο που διατεινόταν ότι «Έχω φίλους στη Βουλή!». Δεν ήταν καθόλου έξυπνο να δοκιμάσει τη δύναμη της επιρροής του.
Μάθημα τέταρτο ή το μαστίγιο
Κρίσιμο είναι να γίνει κατανοητό ότι ένα πλήγμα είναι απίθανο να είναι αρκετό. Ο Κιρ Στάρμερ δέχθηκε σφοδρή επίθεση από τον Άνας Σάρβαρ, τον ηγέτη των Σκωτσέζων Εργατικών. Ο Σάρβαρ κάλεσε στον Στάρμερ να παραιτηθεί, αλλά διαπίστωσε ότι κανείς άλλος δεν τον υποστήριξε στο αίτημά του. Αντίθετα, σύσσωμο το υπουργικό συμβούλιο βγήκε μπροστά να υπερασπιστεί τον πρωθυπουργό. Οι κύριοι με τα γκρι έκαναν πίσω.
Η Μάργκαρετ Θάτσερ παραιτήθηκε, όταν μια κρίσιμη μάζα υπουργών της κατέστησε σαφές ότι είχε τελειώσει. «Είχα χάσει την υποστήριξη του υπουργικού συμβουλίου», έγραψε αργότερα. «Ήταν το τέλος».
Μάθημα πέμπτο: Το πλεονέκτημα του στριμωγμένου
Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι οι ηγέτες που είναι στριμωγμένοι στη γωνία έχουν τα δικά τους πλεονεκτήματα. Ένα από αυτά –και ισχύει για τον Κιρ Στάρμερ- ο πρωθυπουργός διατηρεί «τον έλεγχο του διοικητικού συμβουλίου». Δηλαδή, του μηχανισμού της Ντάουνινγκ Στριτ 10. Αυτές οι δηλώσεις στήριξης μετά την επίθεση, το αποδεικνύουν.
Και φυσικά, η επείγουσα ανάγκη μπορεί επίσης να βοηθήσει τους υπό πολιορκία ηγέτες. Τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου μπορεί να έχουν μόνο λίγα λεπτά για να επιλέξουν μεταξύ πίστης και επανάστασης. Οι επίδοξοι δολοφόνοι πρέπει αμέσως να ζυγίσουν την πιθανότητα επιτυχίας με το κόστος της αποτυχίας.
Η πίστη μπορεί να αποδώσει καλύτερα μακροπρόθεσμα, ή ακόμα και βραχυπρόθεσμα. Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ υπερασπίστηκε την κυβέρνηση του Τσάμπερλεν το 1940, αλλά με αυτόν τον τρόπο, παρατήρησε ένας βουλευτής, έδειξε «με την ευφυΐα του ότι στην πραγματικότητα δεν έχει καμία σχέση με αυτή την μπερδεμένη και δειλή συμμορία». Και τελικά ανέλαβε πρωθυπουργός δύο ημέρες αργότερα.
Μάθημα έκτο: τα όπλα του ηγέτη
Το κύριο όπλο ενός ηγέτη είναι η αβεβαιότητα. Αν υποθέσουμε ότι ο Κιρ Στάρμερ εκτοπίζεται από τους αντιπάλους του, λέει ο Economist, κανείς δεν μπορεί να ξέρει ποιος θα τον διαδεχθεί.
Μπορεί να κερδίσει ένας «βασιλοκτόνος» ή κάποιος εχθρός του. Αυτή η απρόβλεπτη κατάσταση αυξάνει τον κίνδυνο και μειώνει το κίνητρο για δράση. Και σε μια απολιτική εποχή, το κοινό μπορεί να μην αγαπάει περισσότερο τον νέο ηγέτη από ό,τι τον παλιό.
Σύμφωνα με τον Γκράχαμ Μπρέιντι, πρώην πρόεδρο της Επιτροπής 1922 των Συντηρητικών Βουλευτών, που κινεί νήματα στους Τόρις, «είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς το να ρίξουμε τον καπετάνιο στη θάλασσα θα οδηγήσει σε καλύτερο αποτέλεσμα». Ένα κόμμα διαπράττει βασιλοκτονία, λέει, όταν «δεν μπορεί να φανταστεί ότι υπάρχει άλλη επιλογή».
Μάθημα τελευταίο: ο φόβος του… Φάρατζ
Το τελευταίο μάθημα από την Ιστορία είναι ότι ο φόβος της ήττας –και της πιθανής νίκης του Νάιτζελ Φάρατζ εν προκειμένω- υπερτερεί του φόβου του αγνώστου. Όταν ένα κόμμα αποφασίζει ότι έχει ακόμα μια ευκαιρία, αλλά ο ηγέτης του όχι, ο πρωθυπουργός είναι αναλώσιμος.
Ένα πραξικόπημα εναντίον του Κιρ Στάρμερ, όταν και ΑΝ συμβεί, λέει ο Economist, μπορεί να είναι τόσο γρήγορο και βάναυσο όσο άλλα είδη επαναστατικής βίας. Αλλά στη σύγχρονη εποχή, ο αποχωρών πρωθυπουργός δεν κινδυνεύει με το ικρίωμα. Θα πει μερικές κουβέντες στον λαό και πάει στην άκρη. Και μετά θα γράψει τα απομνημονεύματά του.