Διάρκεια άρθρου: Λιγότερο απο 1 λεπτό Λεπτά

Στρατής Δούκας: Ενθύμηση Φώτη Κόντογλου

Κείνη τὴν ἐποχή, συχνὰ μὲ πήγαινε σὲ διάφορες ἐκκλησίες, γιὰ νὰ μοῦ δείξει μερικὲς καλὲς εἰκόνες καὶ ἁγιογραφίες ποὺ ξεχώριζαν, κι αὐτῆς τῆς τόσο πρώϊμης ἔρευνάς του εἶδα δημοσιευμένη στὸν «Κυδωνιακὸ Ἀστέρα» πρόσφατα, μιὰ μακρὰ ἀπομνημόνευση ἀπὸ ἁγιογραφίες καὶ ἁγιογράφους τοῦ τόπου του, ἀξιόλογη καθόλα, ἔξω ἀπὸ τὶς ὑπερβολικὲς ἐκτιμήσεις του, φέρνοντας τοὺς ταπεινοὺς τούτους ἀντιγραφεῖς στὴ σειρὰ τῶν μεγάλων ζωγράφων τῆς ἀναγεννήσεως.Ἐδῶ στὶς πηγὲς τῆς μορφώσεώς μας, πρέπει ν᾽ ἀναφέρω καὶ τὸ μουσικόφιλο Βουτσᾶ, τὸν Μυτιληνιό, τὸν ἀξέχαστο φίλο μας, (τί ἄραγε νὰ γίνηκε), γυιὸ τοῦ θυμόσοφου ρολογᾶ τῆς Μυτιλήνης, ποὺ μὲ τὸ θαυμάσιο μαντολίνο του, μᾶς εἰσήγαγε ἐμᾶς τοὺς ἄμουσους στὴ μουσική, καὶ μᾶς συνόδευε στὸ δημοτικὸ θέατρο, γιὰ ν᾿ ἀκούσουμε τὸν «Φάουστ» τοῦ Γκουνὼ ἢ τὴ «Ῥέα» τοῦ Σαμάρα ἢ τὴν ὀπερέτα τοῦ «Πόλεμος ἐν πολέμῳ» καὶ ἄλλες βιενέζικες μὲ τήν Ἔγκελ.Στὸ μεταξὺ ὁ Κόντογλου στρατεύεται, κι ἐγώ, ποὺ ὑπηρετοῦσα ὥς τὸ 1920 στὸν Ἐρυθρὸ Σταυρὸ Κυδωνιῶν, ὡς διαχειριστὴς του, ἀποστέλλομαι στὸ μέτωπο Προύσας, μέσῳ Κωνσταντινουπόλεως. Ἐκεῖ, ποὺ δὲν κατώρθωσα οὔτε τὴν Ἀγιὰ Σοφιὰ νὰ ἰδῶ, πρόφθασα νὰ ἐπισκεφθῶ τὰ γραφεῖα τοῦ περιοδικοῦ «Λόγος», στὸ σπίτι τοῦ Χαλκούση, πού ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ἴδιο καὶ τὴν ἀδελφή του, μὲ περίμεναν ὁ Μπεκές, ὁ Γιαλούρης, ὁ Πράσινος, δὲ θυμᾶμαι ποιὸς ἄλλος, γιὰ νὰ τοὺς παρουσιάσω τὸν «Πέδρο Κάζας», διαβάζοντας ἕνα δυὸ μέρη του. Τὸ βιβλίο δὲν τοὺς ἔκανε τότε ἐντύπωση. Ὁ Γιαλούρης μάλιστα δυσανασχέτησε γιὰ τὸ ξενότροπο ὕφος του. Ὅμως σ᾽ ἕνα ἤ δυὸ μῆνες, θυμᾶμαι, τοῦ γράφτηκε ἡ πρώτη ἐπαινετικὴ κριτικὴ στὸ «Λόγο» ἀπὸ τὸν Οἰκονομίδη.Ἐγώ, σὰν ἀξιωματικός, ἀπολύομαι μόλις περὶ τὰ μέσα τοῦ 1928 καὶ κατεβαίνω ἀπὸ τὸ μέτωπο, μὲ πρόσκληση τοῦ Μηνᾶ Πεσματζόγλου στὴν Ἀθήνα, ὅπου στὸ μεταξὺ εἶχε καταφέρει νὰ ἐγκαταστήσει στὸ Νέο Φάληρο μικρὸ ἐργοστάσιο ἀγγειοπλαστικῆς τῆς «Κιουτάχειας». Εἶναι περίεργη ἡ ἱστορία τῶν ἀνατολίτικων τούτων βιοτεχνιῶν, τόσο τῆς ἀγγειοπλαστικῆς ὅσο καί τῆς ταπητουργίας, μὲ τὶς ὁποῖες ἐξαρχῆς συνδέθηκα, λόγῳ τῆς παλιᾶς φιλίας μου μὲ τὸν κύριο φορέα τους, τὸν Μηνᾶ Πεσματζόγλου ἀπὸ τὰ «Σπάρτα» τῆς Μ. Ἀσίας. Μὰ μιὰ ποὺ ὅλ᾽ αὐτὰ διαλαμβάνονται σὲ σχετικὲς μελέτες μου, ἂς μὴν τὰ ἐπαναλάβουμε.Αὐτὸν τὸν καιρὸ πηγαίνοντας ν᾽ ἀνταμώσουμε τὸν Φῶτο Πολίτη (ποὺ ἔγραφε τότε γενικὴ κριτικὴ) στὰ ὑπόγεια τῆς Ἀκαδημίας, γνωριζόμαστε καὶ μὲ τὸν Ἀποστολάκη καὶ τὸν Πικιώνη.Μὲ τὴν ἴδια μεσολάβηση τοῦ Ἀντρέα Τριγκέτα, θὰ πλησιάσουμε τὸν Ἄγγελο Καμπᾶ καὶ θὰ τὸν πείσουμε νὰ χρηματοδοτήσει μιὰ καλλιτεχνικὴ προσπάθεια μὲ τὴν ἵδρυση Ἑταιρείας διακοσμητικῶν ἐργασιῶν μὲ σκοποὺς ἐκθέσεων καὶ ἐκδόσεων καλλιτεχνικῶν.
Μὲ τὴν πρώτη κατάθεση τοῦ χρηματοδότη Καμπᾶ, στεγάστηχε ἡ Ἕταιρία σ᾽ ἕνα διόροφο οἴκημα στὸ νεόχτιστο τότε συνοικισμὸ Κυπριάδου, ὅπου ἀμέσως μετοικήσαμε ἐγὼ καὶ ὁ Κόντογλου, περιμένοντας τὸν Παπαλουκᾶ ἀπὸ τὴ Μυτιλήνη.
Ἐδῶ, ἡ Κυρία Ναταλία Μελᾶ, μὲ τὴν κόρη τῆς Ζωή, ποὺ μᾶς ἐπισκέφθηκαν, θὰ παραδώσει τὰ γράμματα τοῦ Παύλου Μελᾶ γιὰ εἰκονογράφηση στὸν Κόντογλου, ποὺ τὴν ἐξετέλεσε, ὅπως δείχνει ἡ πρώτη τῆς ἔκδοση. Post Views: 1,161

Λογοτεχνία, Στρατής Δούκας, Φώτης Κόντογλου

Το πρωτότυπο άρθρο https://cognoscoteam.gr/archives/44258 ανήκει στο Cognosco Team .

Στρατής Δούκας: Ενθύμηση Φώτη Κόντογλου

OramaMedia Network