Η Ευρώπη έχει θέσει ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, επιδιώκοντας να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία και να μην εξαρτάται από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Για να το πετύχει, όμως, χρειάζεται ολοένα και περισσότερα data centers. Η κατασκευή τους βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονες αντιδράσεις από τοπικούς φορείς και οργανώσεις.
Το τελευταίο παράδειγμα είναι η μικρή αυστριακή πόλη Κρόνστορφ, στους πρόποδες των Αλπεων, όπου έχει ξεκινήσει η κατασκευή ενός τεράστιου data center της Google. Ενα από τα μεγάλα προβλήματα που συνδέονται με τα κέντρα δεδομένων δεν είναι άλλο από την κατανάλωση ενέργειας. Σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα του Politico, όταν ολοκληρωθεί, το data center θα καταναλώνει ενέργεια αντίστοιχη με το 7% της συνολικής ζήτησης της Αυστρίας.
Οι αντιδράσεις για την κατασκευή είναι κάτι περισσότερο από έντονες. Μια ομάδα «επαναστατών», οι οποίοι ανησυχούν για τη «λαιμαργία» του κέντρου στην κατανάλωση ενέργειας, αλλά και για τις δυνατότητες που θα αποκτήσει η Google, προσπαθούν να εμποδίσουν την ολοκλήρωση του έργου.
«Θα περάσουν πραγματικά δύσκολα», υποστηρίζει ο Χάραλντ Μίλνερ μιλώντας στο Politico. Είναι ειδικός σε θέματα ΙΤ, ζει στο κοντινό Λιντς και μαζί με επιστήμονες, καλλιτέχνες και ακτιβιστές έχει ξεκινήσει εκστρατεία εναντίον του κέντρου. «Πρέπει να καταλάβουν ότι οι άνθρωποι δεν είναι ευτυχείς με όλο αυτό που συμβαίνει», σπεύδει να συμπληρώσει.
Οι αντιδράσεις αυτές δεν αποτελούν μοναδικό φαινόμενο. Αντίστοιχες κινητοποιήσεις υπάρχουν και στις ΗΠΑ, με το Δημοκρατικό Κόμμα να τάσσεται κατά της κατασκευής data centers και να έχει αναδείξει το ζήτημα σε ένα από τα βασικά ενόψει των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών. Από την πλευρά του, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, σε πρόσφατη ανάρτησή του, έχει υποστηρίξει ότι οι κοινότητες που αντιτίθενται στην κατασκευή κέντρων δεδομένων τελικά «θα μείνουν πίσω και θα γίνονται όλο και πιο φτωχές».
Στην Ευρώπη, επισημαίνει το Politico, ακτιβιστές έχουν εναντιωθεί σε ανάλογες κατασκευές τόσο στη Γαλλία όσο και στην Ιταλία. Στην Ιρλανδία, όπου τα data centers καταναλώνουν το ένα πέμπτο της ενέργειας, έχουν γίνει και δικαστικές προσπάθειες για να σταματήσει η κατασκευή τους, αλλά χωρίς επιτυχία.
Αλλωστε οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιθυμούν την ανάπτυξή τους, καθώς δεν θέλουν να μείνουν πίσω στην κούρσα για την ΤΝ που έχουν ξεκινήσει οι ΗΠΑ και η Κίνα. «Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανεξαρτησία της Ευρώπης στην ΤΝ και την ίδια στιγμή να θέτουμε εμπόδια στην κατασκευή των κέντρων στα οποία βασίζεται», τονίζει στο Politico η Ελισάβετ Ζέχετνερ, υπουργός Ενέργειας της Αυστρίας, αναφερόμενη στις αντιδράσεις που υπάρχουν στο Κρόνστορφ.
Η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο τον τριπλασιασμό της ικανότητας των data centers που υπάρχουν στα εδάφη της έως το 2030. Τόσο οι Βρυξέλλες όσο και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν φροντίσει να χαλαρώσουν τους ελεγκτικούς μηχανισμούς για την ΤΝ.
Ομως, οι ακτιβιστές στην Αυστρία εμφανίζονται ανήσυχοι. «Ενα τεράστιο data center δεν μπορεί να είναι βιώσιμο. Είναι η φύση του τέτοια», εκτιμά, μιλώντας στο Politico, η Κριστίνα Κρούμπερ, οικολόγος που αντιτίθεται στην κατασκευή του κέντρου στο Κρόνστορφ. «Υπάρχουν τόσο πολλοί παράγοντες: η μετατροπή καλλιεργήσιμων εκτάσεων, αυτή η ακραία δίψα για ενέργεια, η κατανάλωση νερού. Και το πολύ μεγαλύτερο ερώτημα που πλανάται πάνω απ’ όλα είναι απλώς: “Για ποιο λόγο; Αξίζει τον κόπο;”»
Οικολογικές ανησυχίες
Οταν ο Μίλνερ και η Κρούμπερ φτάνουν με το αυτοκίνητο έξω από το τεράστιο εργοτάξιο, μια αποπνικτικά ζεστή ημέρα του Αυγούστου, μια αδιάκοπη ροή φορτηγών βγαίνει από την κεντρική πύλη, μεταφέροντας μπάζα που έχουν προκύψει από τις εργασίες εκσκαφής μιας δωδεκάδας εκσκαφέων.
Γερανοί υψώνονται πάνω από μια ημιτελή αίθουσα διακομιστών. Σωροί από μεταλλικά πάνελ, οπλισμό και τσιμεντένιους σωλήνες ψήνονται κάτω από τον ήλιο. Πιο κάτω στον δρόμο, εκεί όπου ο ποταμός Ενς ορμά προς τον Δούναβη, αντλιοστάσια περιμένουν να αντλήσουν νερό για την ψύξη του νέου data center.
Το όνομα της Google δεν βρίσκεται πουθενά. Η μόνη ένδειξη ότι πίσω από τη σκόνη που αιωρείται πάνω από τον κοντινό αυτοκινητόδρομο βρίσκεται ο αμερικανικός κολοσσός είναι μια μικρή πινακίδα απαγόρευσης εισόδου στον φράχτη, πλαισιωμένη με τα χαρακτηριστικά χρώματα της εταιρείας.
Κι όμως, η Google βρίσκεται παντού. Όταν ξεκίνησαν οι εργασίες τον Απρίλιο, περιφερειακοί πολιτικοί γιόρτασαν την έναρξη με ένα κέικ σε σχήμα στεφάνης, γνωστό τοπικά ως γκούγκελχουπφ, το οποίο για την περίσταση μετονόμασαν σε «Googlhupf». Οι ντόπιοι αποκαλούν πλέον το δασάκι απέναντι από το εργοτάξιο, στη φύτευση του οποίου συνέβαλε η εταιρεία, «δάσος της Google». Μια μικρή λιμνούλα στην είσοδο, ουσιαστικά μια τεράστια λακκούβα όπου ζουν μερικές λιβελούλες και ένας μοναχικός βάτραχος, έχει πάρει το παρατσούκλι «βιότοπος της Google».
Η Google επιμένει ότι λαμβάνει μέτρα για να αντισταθμίσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του data center. Η εταιρεία θα καλύψει την οροφή της εγκατάστασης με ηλιακά πάνελ και θα δημιουργήσει ένα ταμείο για τη βελτίωση του τοπικού ποτάμιου οικοσυστήματος, δήλωσε στο Politico ο Μίχιελ Σάλετς, επικεφαλής της Google για την ευρωπαϊκή επικοινωνία σε θέματα τεχνικών υποδομών.
«Πράσινο ξέπλυμα», το αποκαλεί ο Μίλνερ.
Οι ακτιβιστές ανησυχούν για τον Ενς, ο οποίος τόσο θα παρέχει νερό για την ψύξη του data center όσο και θα δέχεται τα θερμά απόβλητα ύδατα της εγκατάστασης. «Κάθε απόρριψη θερμού νερού μεταβάλλει το οικοσύστημα και προκαλεί πρόσθετη καταπόνηση στους οργανισμούς που ζουν εκεί», δήλωσε η Κρούμπερ.
Η Google επιμένει ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. «Ανεξάρτητες μελέτες ειδικών που εκπονήθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας αδειοδότησης δείχνουν επίσης ότι η επίδραση του data center στη θερμοκρασία του ποταμού Ενς είναι αμελητέα», επέμεινε ο Σάλετς.
Αυτό που εξοργίζει τους ακτιβιστές είναι ότι, παρά τις πιθανές επιπτώσεις, το data center δεν χρειάστηκε να υποβληθεί σε ολοκληρωμένη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων βάσει της ισχύουσας αυστριακής νομοθεσίας.
«Χρειαζόμαστε αλλαγή του νόμου», υποστηρίζει η Κρούμπερ και προσθέτει ότι για την κατασκευή μιας ανεμογεννήτριας απαιτείται μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ενώ τα data centers εξαιρούνται.
Πολιτικοί της Αριστεράς έχουν αξιοποιήσει την υπόθεση του Κρόνστορφ για να ζητήσουν αλλαγές στη νομοθεσία. Οι κεντροαριστεροί Σοσιαλδημοκράτες, που συμμετέχουν στην αυστριακή κυβέρνηση συνασπισμού, ζητούν πλέον να υπόκεινται και τα data centers σε μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Τους στηρίζουν οι αντιπολιτευόμενοι Πράσινοι, όμως το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα, που έχει υπό τον έλεγχό του το υπουργείο Ενέργειας, απορρίπτει την επιβολή περισσότερων κανονισμών.
Η Google «ακολούθησε όλες τις απαιτούμενες διαδικασίες», δήλωσε ο Σάλετς. Η εταιρεία θα «λειτουργήσει ως ένας καλός και διαφανής γείτονας», πρόσθεσε.
Δίψα για ενέργεια
Η μεγαλύτερη ανησυχία των ακτιβιστών δεν είναι άλλη από την τεράστια κατανάλωση ενέργειας.
Η πρώτη φάση του έργου προβλέπει ζήτηση ισχύος 150 μεγαβάτ, η οποία θα αυξηθεί στα 500 MW εάν η Google αποφασίσει να επεκτείνει την εγκατάσταση. Καθώς τα data centers λειτουργούν όλο το εικοσιτετράωρο, η εγκατάσταση αναμένεται να καταναλώνει 1,31 τεραβατώρες κατά την πρώτη φάση, σύμφωνα με τον αυστριακό διαχειριστή του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας Austrian Power Grid και τον πάροχο ηλεκτρικού δικτύου της περιοχής.
Με τα σχέδια επέκτασης, η κατανάλωση θα αυξηθεί στις 4,4 TWh. Όλα τα νοικοκυριά της Βιέννης, μιας πόλης δύο εκατομμυρίων κατοίκων, καταναλώνουν περίπου 3,4 TWh.
Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όπου πολλές εταιρείες έχουν εγκαταστήσει επιτόπου γεννήτριες που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα, το data center του Κρόνστορφ συνδέεται με το εθνικό δίκτυο. Σχεδόν το 90% της ηλεκτρικής ενέργειας της Αυστρίας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές — ένας βασικός λόγος για τον οποίο η Google επέλεξε τη συγκεκριμένη τοποθεσία, καθώς η εταιρεία έχει στόχο να λειτουργεί τα data centers της με καθαρή ηλεκτρική ενέργεια έως το 2030.
Οι ακτιβιστές, ωστόσο, ανησυχούν ότι η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Αυστρία ενδέχεται να μην μπορέσει να ανταποκριθεί στη ζήτηση. Η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την υδροηλεκτρική ενέργεια, η οποία είναι ευάλωτη στην ξηρασία. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, λόγω της εκτεταμένης ξηρασίας, η υδροηλεκτρική παραγωγή μειώθηκε έως και κατά ένα τρίτο.
Με δεδομένη την κλιματική αλλαγή, «αυτό δεν πρόκειται να βελτιωθεί», δήλωσε ο Μίλνερ. «Βλέπουμε μια παράλληλη τάση: καταναλώνουμε περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια και παράγουμε λιγότερη».
Οι κάτοικοι ανησυχούν επίσης ότι το data center θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος, όπως έχει συμβεί στην Ιρλανδία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, πρόσθεσε η Κρούμπερ.
Η αύξηση των τιμών αποτελεί κίνδυνο εάν η Αυστρία δεν αντισταθμίσει τις ενεργειακές ανάγκες του data center με πρόσθετη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές, δήλωσε ο Κρίστοφ Ντόλνα-Γκρούμπερ, ειδικός στον Αυστριακό Οργανισμό Ενέργειας, ο οποίος παρέχει συμβουλές στην κυβέρνηση και τις εταιρείες ενέργειας. «Οταν αυξάνεται η ζήτηση, αλλά η προσφορά δεν μπορεί να ακολουθήσει, η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος φυσικά αυξάνεται επίσης», δήλωσε, προειδοποιώντας ότι η στενή ενσωμάτωση της Αυστρίας στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας καθιστά δύσκολο να εκτιμηθεί πόσο θα αυξηθούν οι τιμές.
Παρά τη σύνδεσή του με το καθαρό δίκτυο της Αυστρίας, το data center του Κρόνστορφ δεν θα είναι απαλλαγμένο από τις εκπομπές άνθρακα: τα σχέδια της Google προβλέπουν την εγκατάσταση μεγάλων γεννητριών που λειτουργούν με ντίζελ, ώστε να διασφαλίζεται η λειτουργία του data center σε περίπτωση διακοπής ρεύματος. Αν και οι διακοπές ηλεκτροδότησης είναι σπάνιες στην Αυστρία, οι γεννήτριες αυτές πρέπει να τίθενται τακτικά σε λειτουργία για δοκιμές, σημείωσε ο Ντόλνα-Γκρούμπερ.
Ιδανικά, πρόσθεσε, η κυβέρνηση θα πρέπει να απαιτεί από τους φορείς εκμετάλλευσης data centers να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της παραγωγής καθαρής ενέργειας.
Το αυστριακό υπουργείο Ενέργειας και Οικονομίας υποστήριξε στο Politico ότι το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να διαχειριστεί το νέο data center. «Κατ’ αρχήν, η επέκταση των data centers πρέπει να συμβαδίζει με την ανάπτυξη της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, δικτύων υψηλής μεταφορικής ικανότητας, συστημάτων αποθήκευσης και ευελιξίας».
Ο φόβος για την Google
Υπάρχει ακόμη ένας λόγος για τον οποίο οι αυστριακοί ακτιβιστές αντιτίθενται στο data center του Κρόνστορφ: η Google είναι αμερικανική εταιρεία.
Αν έκανε κανείς μια αναζήτηση στη Google για το πού θα μπορούσε να κατασκευαστεί ένα data center στην Αυστρία, λέει ο Μίλνερ, τα περίχωρα του Κρόνστορφ θα βρίσκονταν στις πρώτες επιλογές: μια επίπεδη έκταση, κατάλληλη για οικοδόμηση, διαθέσιμο νερό από τον ποταμό για την ψύξη της εγκατάστασης και ένας τεράστιος υποσταθμός ηλεκτρικής ενέργειας σε πολύ κοντινή απόσταση.
«Γιατί, λοιπόν, δεν δόθηκε τουλάχιστον αυτή η τοποθεσία σε μια ευρωπαϊκή εταιρεία;» αναρωτιέται. «Οι Αμερικανοί παίρνουν τις καλύτερες τοποθεσίες και μετά εμείς πρέπει να κατασκευάζουμε γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας προς λιγότερο προνομιακές περιοχές», παραπονιέται ο Μίλνερ και προσθέτει: «Τους αφήσαμε να τα πάρουν».
Η Google υποστηρίζει ότι το έργο θα δημιουργήσει περίπου 100 θέσεις εργασίας. Οι ακτιβιστές, ωστόσο, επιμένουν ότι τα κέρδη από το data center θα επιστρέφουν στις ΗΠΑ και ότι η τοπική οικονομία δεν θα ωφεληθεί.
«Χρησιμοποιούν την ενέργειά μας. Αλλά το πού πηγαίνουν τα έσοδα, απλώς δεν το γνωρίζουμε», προσθέτει ο Μίλνερ.
Το αυστριακό υπουργείο Οικονομίας επέμεινε ότι εταιρείες όπως η Google «μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην περιοχή μέσω επενδύσεων, συμβάσεων με τοπικές επιχειρήσεις και υποδομών cloud και τεχνητής νοημοσύνης υψηλών επιδόσεων».
Παρότι τα ζητήματα ενέργειας και περιβάλλοντος πρέπει να «εξετάζονται προσεκτικά», πρόσθεσε το υπουργείο, μια «συλλήβδην απόρριψη τέτοιων έργων δεν δικαιολογείται».
Καθώς η κατασκευή στο Κρόνστορφ βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο, η Κρούμπερ θεωρεί μη ρεαλιστική την προσπάθεια να σταματήσει εντελώς το έργο. Η ίδια και ο Μίλνερ στρέφουν πλέον την εκστρατεία τους κατά της επέκτασης — της δεύτερης φάσης, η οποία θα τριπλασιάσει την κατανάλωση ενέργειας του data center.
Ελπίζει ότι η διαμαρτυρία τους θα λειτουργήσει ως προειδοποίηση προς άλλους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς. Ηδη, ακτιβιστές προετοιμάζονται να αντιταχθούν σε νέα έργα στο ανατολικό τμήμα της χώρας. «Ενα πράγμα που έχουμε ήδη πετύχει», είπε, «είναι ότι δεν θα είναι τόσο εύκολο για όσους έρθουν μετά».
Ακολούθησε το Protagon στο Google News
Πρόσθεσε το Protagon ως προτιμώμενη πηγή στη Google