Οι Σπαρτιάτες κατέχουν εξέχουσα θέση στη σύγχρονη λαϊκή φαντασία: θαρραλέοι και υπάκουοι, τους θεωρούμε υπεράνθρωπους, σκληρούς αγωνιστές της ελευθερίας με την ικανότητα να εκστομίζουν αιχμηρές ατάκες που θα άξιζαν σε μια ταινία γουέστερν του Κλιντ Ίστγουντ. Η πραγματικότητα, όπως επισημαίνει ο Andrew Bayliss στην αρχή του συναρπαστικού ιστορικού του έργου Sparta: The Rise and Fall of An Ancient Superpower (Σπάρτη: Η άνοδος και η πτώση μιας αρχαίας υπερδύναμης), είναι πολύ πιο δύσκολο να ανακατασκευαστεί.
Sparta: The Rise and Fall of An Ancient Superpower του Andrew Bayliss
Photo: Wikimedia Commons
Κορίτσι της Σπάρτης τρέχει / Wikimedia Commons
Ο δανεισμός της γυναίκας
Η αγωγή τους είχε ως στόχο να τις κάνει ικανές και υγιείς για να γεννήσουν την επόμενη γενιά Σπαρτιατών πολεμιστών. Ήταν υποχρεωτική και, σύμφωνα με μεταγενέστερες πηγές, ορισμένα μέρη της πραγματοποιούνταν γυμνά, με τους άνδρες πολίτες να παρακολουθούν.
Ο Πλούταρχος ισχυριζόταν ότι αυτό ενθάρρυνε τους Σπαρτιάτες άνδρες να παντρεύονται από «ερωτική ανάγκη». Είναι γνωστό ότι ένας Σπαρτιάτης άνδρας μπορούσε να δανείσει τη γυναίκα του σε έναν συμπολίτη του για να γεννήσει παιδιά. Τίποτα στις πηγές μας δεν υποδηλώνει ότι η γυναίκα είχε λόγο σε αυτή τη ρύθμιση.
Το συμβούλιο των αρχιμάγιστρων
Εκτός από την ανδρεία των πολεμιστών της, η Σπάρτη ήταν ιδιαίτερα ακατάλληλη για να γίνει υπερδύναμη, καθώς από την αρχή έφερε τους σπόρους της ίδιας της πτώσης της. Η Σπάρτη είχε δύο βασιλιάδες, από δύο διαφορετικές δυναστείες, οι οποίοι συχνά διαφωνούσαν μεταξύ τους και υπονομεύονταν, ενώ μερικές φορές εκδιώκονταν από τους δυσαρεστημένους πολίτες τους. Το συμβούλιο των αρχιμάγιστρων, οι Εφόροι, άλλαζε κάθε χρόνο. Ήταν αδύνατο να εφαρμοστεί μια συνεπής μακροπρόθεσμη στρατηγική.
Η Σπάρτη δεν ήταν ποτέ ασφαλής ούτε στην ίδια της την αυλή, την Πελοπόννησο. Δεν κατάφερε ποτέ να υποτάξει τη μεγάλη τοπική της αντίπαλο, την πόλη του Άργους, η οποία έγινε το επίκεντρο της αντιπολίτευσης.
Η ύπαρξη των ειλώτων εισήγαγε επίσης αβεβαιότητα στην εξωτερική πολιτική. Από τη μία πλευρά, υπήρχε το επιχείρημα ότι, καθώς οι είλωτες έκαναν τη δουλειά, επιτρέποντας στους Σπαρτιάτες να αφιερώσουν τον χρόνο τους στο να γίνουν οι καλύτεροι στρατιώτες στον κόσμο, η Σπάρτη θα έπρεπε να αξιοποιήσει το στρατιωτικό της πλεονέκτημα για να αποκτήσει μια αυτοκρατορία.
Από την άλλη, οι Σπαρτιάτες γνώριζαν πολύ καλά ότι οι είλωτες τους μισούσαν, ήθελαν να τους «φάουν ζωντανούς», και έτσι οι πολίτες έπρεπε να μένουν στην πατρίδα τους για να τους κρατούν σε τάξη.
*Με στοιχεία από telegraph.co.uk