Του Λουκά Μπαφατάκη, Μηχανολόγου Μηχανικού Ε.Μ.Π.
Γιατί χρειαζόταν η Σοβιετική Ένωση ένα διαστημικό λεωφορείο;Το Buran στο Paris Air Show του Le Bourget τον Ιούνιο του 1989, λίγους μήνες μετά τη μοναδική του τροχιακή πτήση. Η εξωτερική συγγένεια με το Space ShuttleΤο Buran επιβραδύνει στον διάδρομο του Yubileiny με τα τρία αλεξίπτωτα πέδησης ανοικτά, μετά την αυτόματη προσγείωσή του στις 15 Νοεμβρίου 1988Ο RD-170, ο τετραθάλαμος κινητήρας των πλευρικών Block A του Energia. Τέσσερις θάλαμοι καύσης και τέσσερα ακροφύσια τροφοδοτούνταν από ένα κοινό συγκρότημα στροβιλοαντλίας υψηλής πίεσηςO κύριος πυραυλικός κινητήρας RD-0120O Energia με το διαστημικό όχημα PolyusTo ημιτελές πιλοτήριο του Buran κατά την εκτόξευση του. Δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.Το Buran πάνω στο Antonov An-225 Mriya στο Le Bourget το 1989. Το An-225 αναπτύχθηκε ειδικά για τη μεταφορά του Buran και μεγάλων τμημάτων του προγράμματος Energia-Buran
Η ειρωνεία συνεχίστηκε και μετά το τέλος του προγράμματος. Το Buran που είχε πραγματοποιήσει την πτήση του 1988 αποθηκεύτηκε στο τεράστιο κτίριο συναρμολόγησης στο Site 112 του Μπαϊκονούρ, μια εγκατάσταση που είχε αρχικά κατασκευαστεί για τον N1. Στις 12 Μαΐου 2002 η οροφή του κτιρίου κατέρρευσε κατά τη διάρκεια εργασιών συντήρησης. Οκτώ εργαζόμενοι σκοτώθηκαν και το μοναδικό Buran που είχε βρεθεί σε τροχιά, καταστράφηκε κάτω από τα συντρίμμια. Οπότε ένα κτίριο που είχε φτιαχτεί για τον σοβιετικό πύραυλο της Σελήνης έγινε τελικά ο τάφος του σοβιετικού διαστημικού λεωφορείου.
Τι έμεινε από το Energia-Buran;
Πολύ περισσότερα από μία εντυπωσιακή φωτογραφία εκτόξευσης. Η οικογένεια κινητήρων του RD-170 συνέχισε να επηρεάζει την παγκόσμια πυραυλική τεχνολογία για δεκαετίες. Η εμπειρία στα συστήματα αυτόματου ελέγχου, στη θερμική προστασία, στα κρυογονικά καύσιμα, στις μεγάλες κατασκευές και στις επίγειες δοκιμές πέρασε σε άλλες σοβιετικές και μετασοβιετικές εφαρμογές. Το An-225 πριν καταστραφεί, απέκτησε μια εντελώς διαφορετική δεύτερη ζωή ως αεροσκάφος ειδικών μεταφορών.
Και ο Energia παραμένει ένα από τα ελάχιστα υπερβαρέα συστήματα που πέταξαν πραγματικά. Σε δύο εκτοξεύσεις, ο ίδιος ο φορέας εκτέλεσε με επιτυχία την αποστολή του και στις δύο. Το ότι το πρώτο φορτίο δεν ολοκλήρωσε την είσοδό του σε τροχιά και ότι το δεύτερο δεν ξαναπέταξε δεν αναιρεί την τεχνική επίδοση του πυραύλου.
Το Buran, αντίστοιχα, απέδειξε σε μία μόνο πτήση ότι ένα όχημα σχεδόν εκατό τόνων μπορούσε να εκτοξευθεί, να κινηθεί σε τροχιά, να επανέλθει και να προσγειωθεί σε διάδρομο χωρίς πλήρωμα. Δεν αρκεί όμως να αποδείξεις ότι κάτι λειτουργεί. Πρέπει να υπάρχει και λόγος να το χρησιμοποιήσεις.
Η αντίστροφη ιστορία του N1
Ο N1 και το Energia-Buran είναι δύο διαφορετικές απαντήσεις στο ίδιο βαθύτερο ερώτημα: τι χρειάζεται για να μετατρέψεις μια τεράστια τεχνολογική ικανότητα σε βιώσιμο διαστημικό σύστημα; Στον N1, ο χρόνος πίεζε τόσο πολύ ώστε η πτήση έγινε μέρος της διαδικασίας ανάπτυξης. Οι αδυναμίες του συστήματος εμφανίστηκαν μπροστά στις κάμερες, προτού υπάρξει αρκετός χρόνος για να διορθωθούν.
Στο Energia-Buran, η επίγεια ανάπτυξη ήταν πολύ βαθύτερη. Οι κινητήρες είχαν δοκιμαστεί εκτενώς, η θερμική προστασία είχε πετάξει σε μικρότερα οχήματα, η αυτόματη προσγείωση είχε επαναληφθεί δεκάδες φορές στην ατμόσφαιρα και ο Energia είχε ήδη πραγματοποιήσει μία πτήση πριν μεταφέρει το Buran. Αυτή τη φορά, όταν ήρθε η στιγμή της δοκιμής, το σύστημα λειτούργησε.
Αλλά η επιτυχία ενός διαστημικού προγράμματος δεν μετριέται μόνο από το αν ο πύραυλος απογειώνεται ή αν το όχημα προσγειώνεται. Μετριέται και από το αν μπορεί να βρει αποστολές, χρηματοδότηση, ρυθμό χρήσης και πολιτική συνέχεια αρκετά μακροχρόνια ώστε να δικαιολογήσει την ύπαρξή του. Εδώ το Space Shuttle, με όλα τα προβλήματα και το τεράστιο κόστος του, απέκτησε αυτή τη ζωή για τρεις δεκαετίες. Το Energia-Buran δεν την απέκτησε ποτέ.
Το πρωτότυπο άρθρο ανήκει στο ΔΙΑΣΤΗΜΑ – ΠΤΗΣΗ .
Η ειρωνεία συνεχίστηκε και μετά το τέλος του προγράμματος. Το Buran που είχε πραγματοποιήσει την πτήση του 1988 αποθηκεύτηκε στο τεράστιο κτίριο συναρμολόγησης στο Site 112 του Μπαϊκονούρ, μια εγκατάσταση που είχε αρχικά κατασκευαστεί για τον N1. Στις 12 Μαΐου 2002 η οροφή του κτιρίου κατέρρευσε κατά τη διάρκεια εργασιών συντήρησης. Οκτώ εργαζόμενοι σκοτώθηκαν και το μοναδικό Buran που είχε βρεθεί σε τροχιά, καταστράφηκε κάτω από τα συντρίμμια. Οπότε ένα κτίριο που είχε φτιαχτεί για τον σοβιετικό πύραυλο της Σελήνης έγινε τελικά ο τάφος του σοβιετικού διαστημικού λεωφορείου.
Τι έμεινε από το Energia-Buran;
Πολύ περισσότερα από μία εντυπωσιακή φωτογραφία εκτόξευσης. Η οικογένεια κινητήρων του RD-170 συνέχισε να επηρεάζει την παγκόσμια πυραυλική τεχνολογία για δεκαετίες. Η εμπειρία στα συστήματα αυτόματου ελέγχου, στη θερμική προστασία, στα κρυογονικά καύσιμα, στις μεγάλες κατασκευές και στις επίγειες δοκιμές πέρασε σε άλλες σοβιετικές και μετασοβιετικές εφαρμογές. Το An-225 πριν καταστραφεί, απέκτησε μια εντελώς διαφορετική δεύτερη ζωή ως αεροσκάφος ειδικών μεταφορών.
Και ο Energia παραμένει ένα από τα ελάχιστα υπερβαρέα συστήματα που πέταξαν πραγματικά. Σε δύο εκτοξεύσεις, ο ίδιος ο φορέας εκτέλεσε με επιτυχία την αποστολή του και στις δύο. Το ότι το πρώτο φορτίο δεν ολοκλήρωσε την είσοδό του σε τροχιά και ότι το δεύτερο δεν ξαναπέταξε δεν αναιρεί την τεχνική επίδοση του πυραύλου.
Το Buran, αντίστοιχα, απέδειξε σε μία μόνο πτήση ότι ένα όχημα σχεδόν εκατό τόνων μπορούσε να εκτοξευθεί, να κινηθεί σε τροχιά, να επανέλθει και να προσγειωθεί σε διάδρομο χωρίς πλήρωμα. Δεν αρκεί όμως να αποδείξεις ότι κάτι λειτουργεί. Πρέπει να υπάρχει και λόγος να το χρησιμοποιήσεις.
Η αντίστροφη ιστορία του N1
Ο N1 και το Energia-Buran είναι δύο διαφορετικές απαντήσεις στο ίδιο βαθύτερο ερώτημα: τι χρειάζεται για να μετατρέψεις μια τεράστια τεχνολογική ικανότητα σε βιώσιμο διαστημικό σύστημα; Στον N1, ο χρόνος πίεζε τόσο πολύ ώστε η πτήση έγινε μέρος της διαδικασίας ανάπτυξης. Οι αδυναμίες του συστήματος εμφανίστηκαν μπροστά στις κάμερες, προτού υπάρξει αρκετός χρόνος για να διορθωθούν.
Στο Energia-Buran, η επίγεια ανάπτυξη ήταν πολύ βαθύτερη. Οι κινητήρες είχαν δοκιμαστεί εκτενώς, η θερμική προστασία είχε πετάξει σε μικρότερα οχήματα, η αυτόματη προσγείωση είχε επαναληφθεί δεκάδες φορές στην ατμόσφαιρα και ο Energia είχε ήδη πραγματοποιήσει μία πτήση πριν μεταφέρει το Buran. Αυτή τη φορά, όταν ήρθε η στιγμή της δοκιμής, το σύστημα λειτούργησε.
Αλλά η επιτυχία ενός διαστημικού προγράμματος δεν μετριέται μόνο από το αν ο πύραυλος απογειώνεται ή αν το όχημα προσγειώνεται. Μετριέται και από το αν μπορεί να βρει αποστολές, χρηματοδότηση, ρυθμό χρήσης και πολιτική συνέχεια αρκετά μακροχρόνια ώστε να δικαιολογήσει την ύπαρξή του. Εδώ το Space Shuttle, με όλα τα προβλήματα και το τεράστιο κόστος του, απέκτησε αυτή τη ζωή για τρεις δεκαετίες. Το Energia-Buran δεν την απέκτησε ποτέ.