Η Μάχη στα Δερβένια της Μάνης (Τρίνησα) και η συμμετοχή των Λυγουριατών – 3 Σεπτεμβρίου 1825 | Αντώνης Ξυπολιάς
Στον κόκκινο κύκλο, κατά προσέγγιση η θέση των Τρινήσων στον χάρτη της Επιστημονικής Αποστολής του Μοριά. Παρίσι 1833.
Προσωπογραφία του Ιμπραήμ Πασά. Δημοσιεύεται στο βιβλίο «Narrative of Cruises in the Mediterranean in H.M.S. “Euryalus” and “Chanticleer”, during the Greek War of Independence (1822-1826)» είναι το προσωπικό ημερολογιακό και ταξιδιωτικό χρονικό του Βρετανού χειρουργού και λόγιου William Black, Edinburgh/London, 1900.
[1] Η Μάχη των Τρινήσων διεξήχθη στις 3 Σεπτεμβρίου 1825, κατά την εισβολή του Ιμπραήμ στη Λακωνία, σε ένα στρατηγικό παράκτιο πέρασμα (τα «ντερβένια της Μάνης») που συνέδεε τη Μάνη με την πεδιάδα του Έλους και την κοιλάδα του Ευρώτα. Η ελληνική Διοίκηση είχε οργανώσει εκεί μόνιμη παρουσία ήδη από το φθινόπωρο του 1824, με επικεφαλής τον Κώστα Θρασίτη Σουλιώτη, ο οποίος μάλιστα τον Μάρτιο του 1825 είχε ζητήσει εγγράφως πολεμοφόδια, τρόφιμα και θαλάσσια υποστήριξη.
Η ολιγάριθμη ελληνική φρουρά, που αριθμούσε περίπου 70 έως 100 άνδρες, είχε οχυρωθεί σε δύο κύριες θέσεις που απείχαν ένα χιλιόμετρο μεταξύ τους: στο Καστέλι (θέση Κακοσάλι) υπό τον Μινόπουλο και στις Καμάρες (πύργος του Κροντηρά). Όταν ο πολυάριθμος αιγυπτιακός στρατός έφτασε στην περιοχή, η αρχική του απόπειρα να καταλάβει τα οχυρά με έφοδο απέτυχε χάρη στη σθεναρή άμυνα των Ελλήνων, γεγονός που ανάγκασε τον Ιμπραήμ να μετατρέψει την επίθεση σε στενή πολιορκία.
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, μια προσπάθεια θαλάσσιου ανεφοδιασμού των πολιορκημένων από το μικρό πλοίο του πλοιάρχου Παντελή Γερακαράκη απέτυχε, καθώς το σκάφος δέχθηκε εχθρικά πυρά. Απομονωμένη πλέον, η φρουρά λύγισε όταν ο Ιμπραήμ επιστράτευσε το βαρύ πυροβολικό, προκαλώντας σοβαρές καταστροφές στους πύργους. Αν και συμφωνήθηκε η παράδοση με τον όρο της ασφαλούς εξόδου, οι Αιγύπτιοι αθέτησαν τη συμφωνία. Ο Κώστας Θρασίτης Σουλιώτης φονεύθηκε κατά την έξοδο, ενώ οι ελάχιστοι επιζώντες αιχμαλωτίστηκαν, ανάμεσα στους οποίους ιστορικά έγγραφα διασώζουν το όνομα του 25χρονου Αναστάση Αναστάσακου. Παρά την πτώση των πύργων, η ηρωική αντίσταση στα Τρίνησα πέτυχε να καθυστερήσει την προέλαση του Ιμπραήμ, χαρίζοντας πολύτιμο χρόνο στους πληθυσμούς της Λακωνίας.
[2] ΓΑΚ Κατάλογος Α’ Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη 1588-1902, Φάκελος 31 Πολέμου.
[3] Νικόλαου Σπηλιάδη, Απομνημονεύματα, Τόμος Β’ , σελ. 367.
[4] ΓΑΚ Αρχείο Γενικής Γραμματείας περιόδου Κυβ. Ι. Καποδίστρια 1828-1833, Φάκελοι 189 και 230.
[5] ΓΑΚ Αρχείο Γενικής Γραμματείας περιόδου Κυβερνήτη Ι. Καποδίστρια 1828-1833, Φάκελος 95.
[6] ΓΑΚ Αρχείον Υπουργείου του Δικαίου, περιόδου Ι. Καποδίστρια 1828-1833, Φάκελος 62.
[7] ΓΑΚ Αρχείο Γενικής Γραμματείας περιόδου Κυβερνήτη Ι. Καποδίστρια 1828-1833, Φάκελος 95 .
[8] ΓΑΚ Αρχείο Γενικής Γραμματείας περιόδου Κυβερνήτη Ι. Καποδίστρια 1828-1833, Φάκελος 208.
[9] ΓΑΚ Κατάλογος Α’ Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη 1588-1902,Φάκελος 9, Εκτελεστικό. Η μετάφραση του εγγράφου σε αρχαία αιγυπτιακή γραφή από τον κ. Ampntel Halim Zintan.
[10] ΓΑΚ Κατάλογος Α’ Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη 1588-1902, Φάκελος 16 Εκτελεστικό.
[11] ΓΑΚ Κατάλογος Α’ Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη 1588-1902,Φάκελος 31 Πολέμου.
[12] ΓΑΚ Κατάλογος Α’ Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη 1588-1902, Φάκελος 31 Πολέμου.
[13] ΓΑΚ Κατάλογος Α’ Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη 1588-1902, Ιδιωτικαί συλλογαί, Φάκελος 252, Αρχείο Ρήγα Παλαμήδη Επαναστατικά 1825.
[14] ΓΑΚ Κατάλογος Α’ Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη 1588-1902, Φάκελοι 15 και 16.
[15] ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Υπουργείου Πολέμου Φάκελος 36 και ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Εκτελεστικού Φάκελοι 57 και 60 και Αρχεία Ελληνικής Παλιγγενεσίας Λυτά έγγραφα 1825-1826.
[16] ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Εκτελεστικού [16748] Φάκελοι 57, 60, 64 και Αρχείο Ελληνικής Παλιγγενεσίας Λυτά Έγγραφα 1825-1826.
[17] ΓΑΚ Γραμματείας Υπουργείου Πολέμου περιόδου Αγώνος, Φάκελος 36.
[18] ΓΑΚ Αριστεία, Φάκελος 267.
[19] Κων. Κοτσώνη: Ο Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο, Αθήναι 1999, σελ. 247.
[20] W.Black, Narrative of Cruises in the Mediterraneam in I.M.S. ‘’Euryaha’’ and ‘’Charticleer ‘’During the Greek War of Independence 1822-1826, London 1900 σ. 250-253, Κυριάκου Σιμόπουλου, Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα, τ. 4, 1824-1826.
[21] ΓΑΚ Αρχείο Ανακτορικών περιόδου Όθωνος 1833 -1862, Φάκελος 45.
[22] ΓΑΚ Κατάλογος Α’ Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη 1588-1902, Φάκελος 15.
[23] Ιστορικόν Αρχείον Ι. Θεοφανίδη, σελ. 171-173 και Αρχείο Κουντουριώτη σ.227, και Κων. Κοτσώνη πρώτη εισβολή του Ιμπραήμ εις Λακωνία, σελ. 193.
[24] Μιχάλη Οικονόμου, Ιστορικά της Ελληνικής παλιγγενεσίας, 1873, σελ.551.
[25] Νικόλαου Σπηλιάδη, Απομνημονεύματα, 1851-1857 ,τ. Β. σελ.409.
[26] Κανέλλου Δεληγιάννη, Απομνημονεύματα, τ. Γ’ σελ.73.
[27] Φωτάκου [Φωτίου Χρυσανθακόπουλου], Απομνημονεύματα περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, σελ. 595-9.
[28] Αμβρόσιου Φραντζή, Επιτομή της Ελληνικής Ιστορίας, σελ. 391.
[29] Σπυρίδων Τρικούπης, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, Λονδίνο αωξβ τ.Γ.Κεφ.Ν.Δ. σελ.228.
[30] Ιστορικά Αρχεία Γιάννη Βλαχογιάννη Β’ Κατ. Χειρογράφων [1670-1892] Φάκελος 51.
[31] Αρχεία Λάζαρου και Γεωργίου Κουντουριώτη, δημοσιευμένα υπό Αντωνίου Λιγνού ,τ.Ε , σελ.210.
[32] ΓΑΚ Αρχείο Εκτελεστικού Φάκελος 111. Χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του Εκτελεστικού έγραφε στο Βουλευτικό: «εάν ο Ιμπραχίμ πασάς δεν συμφωνήσει την γενικήν ανταλλαγήν όλων των αιχμαλώτων, άνθρωπον με άνθρωπον, επειδή η πανώλη επαπειλεί τους εν Μεθώνη αιχμαλώτους Έλληνες, το Εκτελεστικόν κρίνει φιλάνθρωπον να δώσει εις τον Χάμιλτον τους δύο πασάδες και τινές των άλλων σημαντικών την οποίαν ανταλλαγήν να προσδιορίζει με τους σημαντικώτερους των ημετέρων…».
[33] ΓΑΚ Κατάλογος Α Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη, Φάκελος 15.
[34] ΓΑΚ Αρχείο Αντικυβερνητικής επιτροπής, Φάκελος 58924, Φ 243.
[35] ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Υπουργείου Πολέμου περιόδου Αγώνος 1822-1827, Φάκελος 141.
[36] ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Υπουργείου Πολέμου περιόδου Αγώνος 1822-1827, Φάκελος 142.
[37] ΓΑΚ Κατάλογος Α’ Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη 1588-1902 , 1919229, Φάκελος 18.
[38] ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Υπουργείου Πολέμου, Φάκελος 142. Η μεταγραφή του χειρόγραφου έγινε από την κ. Ιωάννα Γιανναροπούλου, Γενική Γραμματέα της Εταιρείας Πελοποννησιακών Σπουδών.
[39] ΓΑΚ Κατάλογος Α Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη, Φάκελος 32.
[40] ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Υπουργείου Πολέμου περιόδου Αγώνος 1822-1827, Φάκελος 141.
[41] ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Υπουργείου Πολέμου περιόδου Αγώνος 1822-1827 142 .
[42] ΓΑΚ Αρχείο Εκτελεστικού περιόδου Αγώνος 1822-1826, Φάκελος 28, 33716.
[43] Αρχείο Ελληνικής Παλιγγενεσίας , τ.Ζ. σ 343 και τ.Η σ.336.
[44] ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Υπουργείου Πολέμου Φάκελος 142.
[45] ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Υπουργείου Πολέμου 2227215 Φάκελος 142
[46] ΓΑΚ Αρχείο Εθνικού Ταμείου περιόδου Αγώνος 1822-1828, Φάκελος 28.
[47] Κατάλογος Α’ Συλλογής Γιάννη Βλαχογιάννη 1588-1902, Φάκελος 19, και ΓΑΚ Αρχείο Γραμματείας Υπουργείου Εσωτερικών περιόδου Αγώνος 1821-1828, Φάκελος 87.
[48] ΓΑΚ Αριστεία Φάκελος 179.
[49] ΓΑΚ Αριστεία Φάκελος 179 .
[50] ΓΑΚ Αρχείο Κυβερνήτη Ι. Καποδίστρια, Επίτροποι και προσωρινοί Διοικητές, Φάκελος 18 και ΓΑΚ Γενική Γραμματεία περιόδου Ι. Καποδίστρια, Φάκελος 95.
[51] ΓΑΚ Αρχείο Κυβερνήτη Ι. Καποδίστρια, Εκτακτοι επίτροποι και προσωρινοί Διοικητές Φάκελος 63.
[52] ΓΑΚ Αρχείο Γενική Γραμματεία περιόδου Ι. Καποδίστρια [1821-1828] Φ 104.
[53] ΓΑΚ Αριστεία, Φάκελος 267.
Αντώνης Ξυπολιάς
Αρχιτέκτονας
– Οι επισημάνσεις με έντονα γράμματα στο κείμενο, οφείλονται στην Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη
Διαβάστε ακόμη: