Τον Ιανουάριο του 1878, με τη Ρωσία να έχει καταλάβει το Καρς και το Ερζερούμ, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις μιλούσαν για το τέλος ενός ακόμα ρωσοτουρκικού πολέμου – στις εφημερίδες της εποχής διαβάζουμε για «ανακωχή» και «νέες ισορροπίες» στα Βαλκάνια και στον Καύκασο.
Ο Ιανουάριος του 1878 δεν υπήρξε μια απλή ημερομηνία ανακωχής. Για τους Ρώσους ήταν ένα διαπραγματευτικό χαρτί. Για τους Ευρωπαίους, μια ακόμα φάση του Ανατολικού Ζητήματος. Για την Οθωμανική Αυτοκρατορία, μια περίοδος αναδίπλωσης και συλλογικής καχυποψίας.
Για τους Αρμενίους όμως ήταν η αρχή μιας πορείας που γραμμικά θα μπορούσαμε να την παρουσιάσουμε ως εξής:
| διεθνής αναγνώριση → διάψευση → απολυταρχία → βία → οργάνωση. |
Ήταν η στιγμή που το Αρμενικό Ζήτημα πέρασε από τις αίθουσες των διαβουλεύσεων στους δρόμους των ανατολικών επαρχιών – και από εκεί στην πολιτική και στρατιωτική ιστορία του ύστερου 19ου αιώνα.
Γεωργία Βορύλλα