Στις 3 Μαρτίου 1966 ανακοινώνεται η απέλαση και του τελευταίου Έλληνα υπηκόου κατοίκου Κωνσταντινούπολης, με εξαίρεση περίπου 1.500 άτομα που παρέμειναν για ειδικούς λόγους αλλά με καθεστώς αλλοδαπού.
• Το 1942 ψηφίστηκε ο ληστρικός φόρος περιουσίας. Βασικά κριτήρια για τον καθορισμό του φόρου –γνωστού και ως βαρλίκι– ήταν η θρησκεία και η εθνικότητα.
• Το 1955 έγιναν τα Σεπτεμβριανά, το ανθελληνικό πογκρόμ που περιγράφηκε ως «Η Νύχτα των Κρυστάλλων» του ελληνισμού της Πόλης.
• στοχοποίηση ιδρυμάτων και οργανισμών,
• ανακρίσεις στελεχών κοινοτήτων
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η έρευνα κατά του μειονοτικού ιδρύματος Βαλουκλή (νοσοκομείο-γηροκομείο), επειδή δωρεά εξοπλισμού θέρμανσης θεωρήθηκε ύποπτη για μεταφορά όπλων.
Κεντρικός συντονιστικός μηχανισμός των μέτρων υπήρξε η Ειδική Επιτροπή Μειονοτήτων που ιδρύθηκε το 1962 και λειτουργούσε απευθείας στο πρωθυπουργικό γραφείο. Η ύπαρξη και ο ρόλος της αποκαλύφθηκαν μόλις το 2004.
Στελέχη της επιτροπής συνδέονταν με προηγούμενα επεισόδια διώξεων, γεγονός που ενισχύει την εικόνα μιας μακροχρόνιας κρατικής στρατηγικής.
Διεθνείς ευθύνες και ελληνική αδράνεια
Η απέλαση των Ελλήνων υπηκόων θεωρείται σοβαρή παραβίαση διεθνών συνθηκών, μεταξύ των οποίων η Συνθήκη της Λοζάνης και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Παρ’ όλα αυτά, καμία από τις χώρες που τις είχαν συνυπογράψει δεν προσέφυγε σε διεθνή δικαστήρια για την προστασία της ομογένειας.
Παράλληλα, η αντίδραση των ελληνικών κυβερνήσεων της περιόδου 1964-74 χαρακτηρίζεται από πολλούς ιστορικούς ως ανεπαρκής έως αδιάφορη.
Έτσι, μέσα σε έναν χρόνο ο αριθμός των Ελλήνων της Πόλης μειώθηκε από περίπου 90.000 σε 30.000. Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε καίριο πλήγμα για έναν από τους αρχαιότερους ελληνικούς πληθυσμούς της Μεσογείου.
Οι απελάσεις του 1964-65 θεωρούνται από πολλούς ιστορικούς το τελειωτικό χτύπημα του ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης – όχι επειδή τον εξαφάνισαν, αλλά επειδή διέκοψαν τη φυσική ιστορική του συνέχεια.


