Η τεχνητή νοημοσύνη ως νέο κοινωνικό ζήτημα: Τα 15 μηνύματα της παπικής εγκυκλίου

Η πρώτη μεγάλη παπική παρέμβαση για την τεχνητή νοημοσύνη δεν αντιμετωπίζει την AI ως τεχνολογική καινοτομία, αλλά ως νέο κοινωνικό ζήτημαΟ Πάπας τοποθετεί την τεχνητή νοημοσύνη, την ψηφιοποίηση και τη ρομποτική δίπλα στα μεγάλα ιστορικά κοινωνικά ερωτήματα που αντιμετώπισε η Εκκλησία από τη Rerum NovarumΤο κρίσιμο ερώτημα είναι τι είδους κοινωνία οικοδομούμε: μια νέα ΒαβέλΤο κείμενο αποφεύγει τον τεχνοφοβικό τόνο. Αναγνωρίζει ότι η τεχνολογία μπορεί να θεραπεύσει, να εκπαιδεύσει, να συνδέσει και να προστατεύσει, αλλά προειδοποιεί ότι μπορεί επίσης να αποκλείσει, να διαιρέσει και να γεννήσει νέες αδικίες. Η τεχνολογία παίρνει τα χαρακτηριστικά της από εκείνους που τη σχεδιάζουν, τη χρηματοδοτούν, τη ρυθμίζουν και τη χρησιμοποιούν. Άρα το ερώτημα δεν είναι μόνο «πώς χρησιμοποιούμε την ΤΝ», αλλά και «ποια αντίληψη για τον άνθρωπο έχει ενσωματωθεί μέσα στα συστήματα». Η ΤΝ πρέπει να κρίνεται με βάση το αν υπηρετεί ή υπονομεύει την αξιοπρέπεια του ανθρώπινου προσώπου. Αν ένα σύστημα αποκλείει ανθρώπους, αξιολογεί κάποιες ζωές ως λιγότερο άξιες ή δεν επιτρέπει προσφυγή και διόρθωση, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς τεχνικό αλλά ηθικό. Πλατφόρμες, δεδομένα, υποδομές και υπολογιστική ισχύς συγκεντρώνονται σε μεγάλους οικονομικούς και τεχνολογικούς δρώντες, συχνά πέρα από τον αποτελεσματικό δημόσιο έλεγχο. Αυτό δημιουργεί νέες ανισότητες, εξαρτήσεις και μορφές χειραγώγησης. Ο Πάπας δεν περιορίζεται στο γνωστό αίτημα για “ευθυγράμμιση” της ΤΝ με ανθρώπινες αξίες. Ρωτά ποιος ορίζει αυτές τις αξίες και ζητά συμμετοχή, λογοδοσία, κοινωνική δικαιοσύνη και πολιτική εποπτεία. Τα δεδομένα δεν πρέπει να μείνουν αποκλειστικά στα χέρια ιδιωτικών συμφερόντων. Επειδή παράγονται από πολλούς και επηρεάζουν πολλούς, χρειάζονται ρύθμιση, συμμετοχή και προστασία του κοινού καλού. Η ΤΝ συνδέεται με την παραπληροφόρηση, τη δημόσια σφαίρα, τη δημοσιογραφία, την επαλήθευση και την ποιότητα της δημοκρατίας. Η εγκύκλιος δίνει κεντρική θέση στην εκπαίδευση: σχολεία, οικογένειες, πανεπιστήμια, πολιτεία και κοινότητες πρέπει να μάθουν στους νέους όχι μόνο πώς να χρησιμοποιούν την ΤΝ, αλλά και πότε να μην τη χρησιμοποιούν. Το κείμενο μιλά για πρώιμη έκθεση σε ψηφιακές συσκευές, εθισμό, cyberbullying, grooming, σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκων και ΤΝ εργαλεία που μπορούν να χειραγωγούν εικόνες και βίντεο. Ζητά και ευθύνη των πλατφορμών, όχι μεταφορά όλου του βάρους στις οικογένειες. Η εγκύκλιος συνδέει την ψηφιακή μετάβαση με την αξία της εργασίας, την ανεργία, τις οικογένειες και τους νέους. Η καινοτομία δεν πρέπει να μετριέται μόνο με παραγωγικότητα, αλλά με το αν ενισχύει ή διαλύει αξιοπρεπείς κοινωνικούς δεσμούς. Πίσω από τη «ροή» της υπολογιστικής ισχύος υπάρχουν εξορύξεις, σπάνιες γαίες, επικίνδυνες συνθήκες εργασίας, ακόμη και εργαζόμενα παιδιά και έφηβοι σε ορισμένες περιοχές του κόσμου. Η τεχνολογική πρόοδος δεν είναι άυλη. Δημιουργουνται νέες μορφές αποικιοκρατίας μέσω δεδομένων: υγείας, γενετικών, δημογραφικών, επιδημιολογικών. Όποιος ελέγχει τα δεδομένα ολόκληρων πληθυσμών αποκτά δύναμη πάνω στο μέλλον τους. Χάρη στην ΤΝ οι αποφάσεις ζωής και θανάτου μπορούν να παίρνονται πιο γρήγορα, πιο απρόσωπα και να μην υπάρχει λογοδοσία. Η εγκύκλιος ζητά να μη μεταβιβάζεται η χρήση φονικής ισχύος σε αδιαφανείς ή αυτοματοποιημένες διαδικασίες και να υπάρχει ουσιαστικός ανθρώπινος έλεγχος.Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο YoutubeΓίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος