Το σπίτι του Σπυρίδωνος Τρικούπη στο Άργος

Το σπίτι του Σπυρίδωνος Τρικούπη στο Άργος

Ο Σπυρίδων Τρικούπης γύρω στα 1860.

Αίγινα. Σπίτι Τρικούπη.

Στον κύκλο η οικία Τρικούπη στο Ναύπλιο.

Ναύπλιο. Στον κύκλο η οικία Τρικούπη, δεκαετία 1930.

Σχέδιο πόλεως Άργους (1831, συντάκτης ο Ρούντολφ ντε Μποροτσύν). Στον κύκλο παρουσιάζεται το σπίτι του Τρικούπη, το οποίο και κατονομάζεται, με δύο βοηθητικά κτίρια Εκατέρωθεν.

Οικία του Σπυρίδωνα Τρικούπη. Φωτογραφία: Δημήτρης Κατσούλας.

Οικία Σπυρίδωνα Τρικούπη. Φωτογραφία: Μαρίνος Αργυρακής, 2025.

Φωτογραφία του Τρικούπη στις αρχές της δεκαετίας του 1880, κολλάζ της αδελφής του. Δημοσιεύεται στο: Λύντια Τρίχα «Χαρίλαος Τρικούπης – Μια Βιογραφική Περιήγηση», εκδόσεις «Καπόν», 2009.

Εκκλησία Αγ. Χαραλάμπους, στην αυλή του σπιτιού Τρικούπη.

Οικία Σπυρίδωνα Τρικούπη, πρόσοψη.

Οικία Σπυρίδωνος Τρικούπη. (Λήψη φωτογραφίας 2006). Δημοσιεύεται στο: Ξηνταρόπουλος Πέτρος – «Η Αρχιτεκτονική της Κατοικίας στο Άργος το 19ο αιώνα», Έκδοση Πνευματικού Κέντρου Δήμου Άργους, 2006.

Η οικία Τρικούπη από ανατολικά.

Σπίτι Τρικούπη. Λεπτομέρεια εξωτερικής γωνίας (βορειοδυτικής), 1997.

Λεπτομέρειες εσωτερικών οροφογραφιών. Φωτογραφία του αρχιτέκτονα Πέτρου Ξηνταρόπουλου. (Λήψη φωτογραφίας περ. 1997).

Σπίτι Τρικούπη. Εσωτερικός χώρος μετά τους βανδαλισμούς. Φωτογραφία του αρχιτέκτονα Πέτρου Ξηνταρόπουλου. (Λήψη φωτογραφίας περ. 1997).

Σπίτι Τρικούπη. Άποψη από βορειοδυτικά, με εικόνα των σκαμμάτων σωστικών ανασκαφών (θέση όπου θα κτιζόταν το νέο κτίριο της Αγροτικής Τράπεζας). Φωτογραφία: Μαρίνος Αργυρακής, δεκαετία 2000.

Α. Τριποδάκης: σχέδιο άποψη του προτεινομένου συγκροτήματος για το υποκατάστημα της Αγροτικής Τράπεζας Άργους.

Α. Τριποδάκης: σχέδια όψεων της οικίας Τρικούπη (αναστηλωμένης) και των νέων κτηρίων του υποκαταστήματος της Αγροτικής Τράπεζας Άργους. Σημ. Δωροβίνη: στο σχέδιο περιλαμβάνεται και αποκατάσταση του όλου περιβάλλοντα χώρου. Ελπίζουμε ότι αυτό δεν
σημαίνει και ολοκληρωτική κοπή των υπαρχόντων αιωνόβιων δένδρων.

Οικία Τρικούπη. Καταρρέει και είναι κρίμα (προσέξτε την τρύπα κάτω από το παράθυρο). Τμήμα του ανατολικού εξώστη έχει καταρρεύσει ήδη από το 2003. Φωτογραφία: Μαρίνος Αργυρακής, 2023.

[1] Πρόκειται για εντελώς παρεμπίπτουσα αναφορά σε δύο άρθρα εφημερίδων. (Βλ. λ.χ. άρθρο Λ. Τρίχα, «Ο άγνωστος Χ. Τρικούπης», στο Βήμα της 18.8.96.

[2] «Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική στο Άργος», στα Αρχαιολογικά Ανάλεκτα εξ Αθηνών, τόμος ΧΙΙ, τεύχος 2, 1979 (δημ. 1980).

[3] Εκτεταμένη βιογραφία του Σπ. Τρικούπη έγραψε ο Εμμ. Πρωτοψάλτης (Ν. Εστία, τχ. 415, Χριστούγεννα 1973), η οποία όμως περιέχει ορισμένες ανακρίβειες, όπως ως προς τον περιορισμό του Σπ. Τρ. στην Ύδρα, το 1830, όπου (υποστηρίζει ο βιογράφος) ο Τρικούπης παρέμενε διαρκώς μέχρι τον θάνατο του Καποδίστρια. Σύντομο βιογραφικό του Σπ. Τρικούπη στο έργο του Σπ. Θεοτόκη «Αλληλογραφία Ι. Α. Καποδίστρια – Ι. Γ. Εϋνάρδου (1826-1831)», 1929. Εκτεταμένη νεκρολογία για τη σύζυγό του Αικατερίνη στην Εφημερίδα των Φιλομαθών (16.8.1871). Τέλος, πολλά για τον Σπ. Τρικούπη στις Ιστορικές αναμνήσεις του Νικ. Δραγούμη (τόμοι Α’ και Β’, έκδ. 1973).

[4] Για τα «τρικουπέϊκα» σπίτια στο Μεσολόγγι διαφωτιστική  η επιστολή του Κων. Σ. Τρικούπη, στην Καθημερινή τής 9.9.1984.

[5] Βλ. λήμμα «Αίγινα» στην Εγκυκλοπαίδεια του Πυρσού (τόμ. Β’, 1927), παράγραφοι-ενότητες για τα ιστορικά κτήρια της Αίγινας και για την κοσμική κίνηση Ν. Δραγούμης, όπ. παρ., τόμ. Α’, σ. 133.

[6] Α. Papadopoulos-Vretos, Memoires κλπ. sur Capodistnas, σσ. 104-105.

[7] Γεν. Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ), Αρχ. Βλαχ., φ. 126.

[8] Έγγραφα της 13 και 14.6.1829, ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 205.

[9] Έγγρ. αρ. 13000/16.6.29, ΓΑΚ, όπ. Παρ.

[10] ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 232.

[11] Γεν. Εφημερίς, φ. της 22.2.1830, σ. 64.

[12] ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 238^α.

[13] ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 246.

[14] ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχ, φ. 116, έγγραφα αντίστοιχα 584/12.3.31 και 2.2.31.

[15] Βλ., για παράδειγμα, αναφορά στο άρθρο «Κοσμικαί συγκεντρώσεις του Ναυπλίου», εφημ. Σύνταγμα, 4.1. 1928.

[16] Αρ. 1644, ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ.. φ. 244α.

[17] Αρ. 1792, ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 244.

[18] ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 246. Έγγρ. αρ. 1925/14.6.30 Διοικητή Ναυπλίου κλπ.. 9.7 30 Τοποτηρητή Άργους, και αρ. 2767/11.7.30 της Δημογεροντίας.

[19] Αρ. 1942/16.7.30, ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 248.

[20] Αρ. 2917/21.7.30, ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 247.

[21] Συνοδευτικό έγγρ. 22.8.30, διάταγμα 2185/21.8.30, ΓΑΚ, Γεν. Γραμ., φ. 250.

[22] ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 250, αναφορά Τρικούπη 26.8.30, με αρ. πρωτ. εισ. 420.

[23] Τοποτ. αρ. 441/26.8.30, ΓΑΚ, όπ. Παρ.

[24] Έγγρ. 3214/27.8.30, ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ. φ. 250.

[25] Αρ. 471/29.8.30, ΓΑΚ, όπ. παρ.

[26] Αρ. 3276/30.8.30, ΓΑΚ, όπ. παρ.

[27] ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχ., Γεν. Γραμμ., φ. 88.

[28] Αρ. 3413/14.9.30, ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 252.

[29] Αρ. 1362/22.12.30, ΓΑΚ, Γεν. Γράμμ , φ. 258.

[30] Αναφ. 10.6.1831, ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχ., φ. 93.

[31] ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 268.

[32] ΓΑΚ, Γεν. Γραμμ., φ. 269, έγγρ. Τοποτ. 2638/16.6.31, αναφ. Τρικ. 16.6.31, έγγρ. Καποδ. 17.6.31.

[33] Για παράδειγμα, έγγρ. προς την Γραμμ. Ναυτικών της 30.9.31, ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχ., Γραμμ. Στρ. Ναυτ., φ. 110. Βλ. και Ελ. Γαρδίκα Κατσιαδάκη, «Ο ρόλος της διάσκεψης του Λονδίνου στην πτώση του Αυγουστίνου Καποδίστρια» (Μνήμων, τ. 10, 1905, σσ. 249 και 264-265, όπως και ΓΑΚ, Αρχ. Βλαχ., Γεν. Γραμμ., φ. 96 κ. ά.δ.

[34] Βλ. αναφορά του Π. Μπουμπουρέλη προς την Γραμμ. Στρατιωτικών, της 28.7.1632. Ο Μπ. ήταν φρουρός στο σπίτι του Τρικούπη όταν «αντιφρονούντες» τον συνέλαβαν, τον γύμνωσαν και κατάκλεψαν μόνο τα δικά του πράγματα, όπως τουλάχιστο λέει ο ίδιος, ζητώντας αποζημίωση (ΓΑΚ., Γραμμ. Στρατ., φ. 164).

[35] Έγγρ. Μαυροκορδάτου, ΓΑΚ, Οικον., φ. 351 (αρ. εγγρ. 1202/25.11.1833).

[36] Εφημ. Ο Σωτήρ, φ. 12.7.1834, στήλη «Διάφοροι ειδήσεις».

[37] Ο Π.Α. Κυπαρίσσης αναφέρεται σε πλήθος εγγράφων, όπως λ.χ. στο με αρ. 2061/5.5.31 του Πρωτοκλ. Δικαστηρίου προς την επί Δικαιοσύνης Γραμμ., ή σε έρανο υπέρ των Κρητών, Γεν. Εφημερίς, 15.4.31 σελ. 170. Η προαγωγή του, στον Σωτήρα τής 14.1.1834.

[38] Χφ. στη Δημ. Βιβλιοθήκη Ναυπλίου «Ο Παλαμήδης», σσ. 397-398.

[39] Εφημ. Δαναός, φ. 16.

[40] Βλ. για παράδειγμα εμπεριστατωμένη επιστολή του Κων. Μ. Καλλία, που επανειλημμένα έχει ασχοληθεί με τη ζωή του Χ. Τρικούπη, στην Καθημερινή τής 1.4.1981 και άλλη, του γράφοντος. Στην ίδια εφημερίδα 8.4.81.

[41] Βασ. Δωροβίνη, «Συμβολές στην ιστορία της κτιριοδομίας της καποδιστριακής εποχής – Το (στρατιωτικό) νοσοκομείο του Άργους», στην Αρχαιολογία, τχ. 33, Δεκέμβριος 1989.

[42] Εφημ. Δαναός, φ. 17, 14.4.1896.

[43] Εφημ. Δαναός, φ. 19, 28.4.1896.

[44] Για παράδειγμα βλ. εφημ. Δαναός, φ. 66, 1.7.1898, άρθρο: «Δίκαια αιτήματα», εφημ. Ίναχος , φ 2, 6.1.1901, άρθρο: «Το Άργος κατά τον 19^ο αιώνα», εφημ. Άργος, φ.238, 2.3.1915, άρθρο για τον Στεφ. Δάφνη, περιοδικό Ηραία, φ.3, Φεβρ. Μαρτ. 1938, άρθρο του Τσακόπουλου: «Το Άργος κατά τον ΙΘ’ αιώνα», εφημ. Ασπίς, 26.11.39, άρθρο του ίδιου με τίτλο: «Σύγχρονοι οικοδομαί της οικίας Καλλέργη», αλλά και αναδημοσίευση στην εφημ. Χρονικά του Άργους, φ. 48, 6.3.1932, υπό τον τίτλο: «Λησμονημένα χρόνια», άρθρου από την εφημ. Άργος, Μάρτιος 1906.

[45] Αρχιτεκτονικά Θέματα, τ. 22/1988, άρθρο Δ. Φιλιπίδη, «Ανά-γνωση ή από-γνωση της παράδοσης;», σσ. 58-61.

[46] Έγγρ. αρ. 22/1-2.93, που κατατέθηκε στην ΑΤΕ, αρ. πρωτ. 4479/3.2.93.

[47] Καθημερινή, 14.2.93 και διορθωτική επιστολή μου στο φ. 28.2.93, διότι υπάλληλος της ΑΤΕ δήλωσε ότι διατηρητέο έγινε την περίοδο της χούντας, το … 1970!

[48] Μέχρι και περιβαλλοντική ομάδα του 2^ου Γυμνασίου Άργους ασχολήθηκε ειδικά με το σπίτι και κατέθεσε υπόμνημα στον Διευθυντή της ΑΤΕ Άργους που υποθέτω ότι το «διεβίβασε αρμοδίως», δίχως και αυτός να λάβει απάντηση. (Βλ. εφημ. Άργους Παρατηρητής (12.6.96) και Αργολίδα (13.6.96).

Βασίλης Δωροβίνης

Δικηγόρος, Πολιτικός επιστήμονας, Ιστορικός

Μονεμβασία, 2-3 Μαΐου 1997

Περιοδικό, «Αρχαιολογία και Τέχνες», τ. 66 και 67, 1998.

Διαβάστε ακόμη: