Του Λουκά Μπαφατάκη, Μηχανολόγου Μηχανικού Ε.Μ.Π. Μετά την τέταρτη αποτυχία, οι Σοβιετικοί δεν σταμάτησαν. Το επόμενο όχημα, 8L, ενσωμάτωνε σημαντικές αλλαγές. Στις πρώτες βαθμίδες θα χρησιμοποιούνταν οι βελτιωμένοι κινητήρες της οικογένειας NK-33. Ακόμη οι στροβιλοαντλίες είχαν επανασχεδιαστεί, είχαν προστεθεί φίλτρα στις εισόδους των αντλιών οξειδωτικού, υπήρχε καλύτερη προστασία από φωτιά, βελτιωμένο KORD και μέτρα για τις ταλαντώσεις των γραμμών προωθητικών. Το πρόγραμμα δοκιμών των νέων κινητήρων είχε επίσης αλλάξει δραματικά. Σύμφωνα με τις μεταγενέστερες μαρτυρίες, πραγματοποιήθηκαν εκατοντάδες πυροδοτήσεις σε δεκάδες κινητήρες και αποδείχθηκε ακόμη και δυνατότητα πολλαπλών επανεκκινήσεων. Η λογική είχε μετακινηθεί από το «κατασκευάζουμε και πετάμε» προς πολύ αυστηρότερη επίγεια επαλήθευση. Στις αρχές του 1974, ο 8L προετοιμαζόταν με ένα πλήρες συγκρότημα L3 και υπήρχε αισιοδοξία ότι η επόμενη πτήση θα ήταν διαφορετική. Η εκτόξευση σχεδιαζόταν για αργότερα εκείνο το έτος. Αλλά δεν έγινε ποτέ. Τον Μάιο του 1974 ο επικεφαλής του προγράμματος N1, Vasily Mishin απομακρύνθηκε, το γραφείο του ενώθηκε με την οργάνωση του Glushko και δημιουργήθηκε η NPO Energia. Η νέα ηγεσία έβαλε τέλος στον N1. Τα έτοιμα και ημιτελή οχήματα διαλύθηκαν και το πρόγραμμα πέρασε χρόνια στη λήθη. Το γεγονός ότι οι NK-33 αναγνωρίστηκαν αργότερα ως εξαιρετικά υψηλής απόδοσης κινητήρες κηροζίνης και υγρού οξυγόνου δείχνει επίσης ότι η τεχνολογική διαδρομή δεν ήταν αδιέξοδη. Άργησε όμως πολύ. Η ιστορία του N1 συχνά συμπυκνώνεται σε μια φωτογραφία της βάσης με τους τριάντα κινητήρες και στη φράση «ήταν υπερβολικά περίπλοκος». Αυτό εξηγεί ένα μέρος της δυσκολίας, όχι την αποτυχία του σοβιετικού σεληνιακού προγράμματος. Το βαθύτερο πρόβλημα ήταν ότι η Σοβιετική Ένωση προσπάθησε να αναπτύξει σχεδόν ταυτόχρονα έναν νέο υπερβαρύ πύραυλο, νέους κινητήρες, νέα συστήματα ελέγχου, νέο σεληνιακό διαστημόπλοιο και νέα σεληνάκατο, έχοντας αποφασίσει πολύ αργότερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι η επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη ήταν εθνική προτεραιότητα. Ταυτόχρονα δεν υπήρχε ένας οργανισμός αντίστοιχος της NASA που να ενοποιεί το πρόγραμμα. Τα μεγάλα σχεδιαστικά γραφεία ανταγωνίζονταν μεταξύ τους, οι προτεραιότητες άλλαζαν και κρίσιμες αποφάσεις εξαρτώνταν από πολιτικές ισορροπίες ανάμεσα σε ισχυρούς επικεφαλής. Ο ίδιος ο Mishin κατέγραψε προβλήματα στην προμήθεια εξαρτημάτων, απουσία εθνικής διαστημικής υπηρεσίας, χαμηλή προτεραιότητα του επανδρωμένου σεληνιακού προγράμματος και έλλειψη μακροπρόθεσμου ενιαίου σχεδίου. Σε αυτό προστέθηκε το 1966 ο θάνατος του Korolev. Ο άνθρωπος που είχε την τεχνική αυθεντία και την πολιτική ικανότητα να συνδέει ένα τόσο περίπλοκο δίκτυο σοβιετικών οργανισμών, χάθηκε ακριβώς τη στιγμή που το πρόγραμμα έπρεπε να επιταχυνθεί περισσότερο από ποτέ. Για δεκαετίες, η επίσημη σοβιετική αφήγηση υποβάθμιζε ή αρνούνταν ουσιαστικά την ύπαρξη πραγματικής κούρσας για επανδρωμένη προσελήνωση. Μετά το τέλος της Σοβιετικής Ένωσης, τα αρχεία, οι μαρτυρίες μηχανικών και το ίδιο το υλικό του προγράμματος έδειξαν πόσο πραγματική ήταν η προσπάθεια. Υπήρχαν πύραυλοι N1 σε διάφορα στάδια κατασκευής. Υπήρχαν LOK και LK. Υπήρχε πρόγραμμα δοκιμών και εκπαίδευση κοσμοναυτών. Ο Alexei Leonov ήταν μεταξύ εκείνων που εκπαιδεύονταν για σεληνιακή προσελήνωση. Οπότε η Σοβιετική Ένωση δεν είχε ένα «μακέτο». Είχε ένα πρόγραμμα που απέτυχε. Και ο N1 δεν ήταν απλώς ο πύραυλος με τους τριάντα κινητήρες που εξερράγη τέσσερις φορές. Ήταν η μηχανή πάνω στην οποία η Σοβιετική Ένωση προσπάθησε να συμπυκνώσει μέσα σε λίγα χρόνια όσα το Apollo είχε οργανώσει ως ολόκληρο εθνικό πρόγραμμα. Άρα η σοβιετική αποστολή στη Σελήνη δεν χάθηκε σε μία έκρηξη στο Μπαϊκονούρ. Χάθηκε πολύ πριν ο πρώτος N1 αφήσει την εξέδρα.Η πραγματική διαφορά δεν ήταν 30 κινητήρες εναντίον 5
Και όμως, οι Σοβιετικοί έφτασαν πολύ κοντύτερα απ’ όσο πιστεύουμε
