Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Ο άνθρωπος πάντα γοητευόταν από το διάστημα. Ήθελε να το εξερευνήσει, να το κατακτήσει. Τώρα το μετατρέπει σε πεδίο μάχης.
«Αυξάνουμε την ετοιμότητά μας έναντι των υφιστάμενων απειλών και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν όπλα ελέγχου του διαστήματος σε τροχιά, ικανά να υπερασπιστούν τη Διακλαδική Δύναμη από εχθρική αντίπαλη δράση», είπε, μεταξύ άλλων, ο Υπουργός Αεροπορίας των ΗΠΑ, Δρ. Τρόι Ε. Μάινκ, στο πλαίσιο ενός συνεδρίου στο Μέριλαντ.
Αυτή η σύντομη, δίχως επεξηγήσεις, δημόσια παραδοχή ενός υψηλόβαθμου Αμερικανού αξιωματούχου σηματοδοτεί μια ιστορική καμπή στη διεθνή ασφάλεια. Είναι η πρώτη φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες παραδέχονται ότι διαθέτουν τοποθετημένα σε τροχιά «όπλα ελέγχου διαστήματος».
Η ανακοίνωση αυτή επιβεβαίωσε ότι το διάστημα δεν αποτελεί πλέον μόνο πεδίο παρατήρησης και επικοινωνιών, αλλά ενεργό πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με αναλυτές, η δήλωση έγινε εσκεμμένα για να λειτουργήσει ως μέσο αποτροπής απέναντι στις αυξανόμενες αντι-δορυφορικές δυνατότητες που αναπτύσσουν η Κίνα και η Ρωσία.
Οι διεθνείς αντιδράσεις
Η αντίδραση των άλλων μεγάλων δυνάμεων ήταν άμεση. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η Ρωσία θα επιδιώξει διεθνή συναίνεση για την αποστρατιωτικοποίηση του διαστήματος, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Πιστεύουμε ότι το διάστημα πρέπει να είναι ελεύθερο από οποιοδήποτε όπλο». Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών εξέφρασε την έντονη αντίθεση του Πεκίνου στην κούρσα εξοπλισμών στο διάστημα και κάλεσε την Ουάσινγκτον να σταματήσει την επέκταση της στρατιωτικής της ισχύος.
Ωστόσο, παρά τις δημόσιες αρνήσεις της Μόσχας και του Πεκίνου για εμπλοκή σε επιθετικές ενέργειες στο διάστημα, στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα αναπτύσσουν και δοκιμάζουν εδώ και χρόνια επικίνδυνες διαστημικές τεχνολογίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται δορυφόροι «κυνηγοί» που ελίσσονται επικίνδυνα κοντά σε δυτικούς δορυφόρους, συστήματα τροχιακού βομβαρδισμού, καθώς και δοκιμές πυραύλων κατά δορυφόρων.
Τι σημαίνει «όπλα σε τροχιά» και πώς διαφέρουν από το παρελθόν;
Μέχρι σήμερα, η στρατιωτικοποίηση του διαστήματος βασιζόταν κυρίως σε συστήματα που εκτοξεύονταν από τη Γη ή τον αέρα προς το διάστημα, όπως αντιαεροπορικοί ή βαλλιστικοί πύραυλοι που κατέστρεφαν δορυφόρους.
Η ειδοποιός διαφορά τώρα είναι ότι τα αμερικανικά όπλα βρίσκονται ήδη εγκατεστημένα σε τροχιά γύρω από τη Γη. Αυτή η εξέλιξη συνδέεται άμεσα με πρωτοβουλίες όπως το αμερικανικό πρόγραμμα αντιπυραυλικής άμυνας «Χρυσός Θόλος», το οποίο προβλέπει την ανάπτυξη διαστημικών αναχαιτιστών για την προστασία από προηγμένες απειλές, όπως οι υπερηχητικοί πύραυλοι.
Πώς λειτουργούν αυτά τα όπλα;
Όταν ακούμε για «διαστημικά όπλα», η σκέψη μας συχνά πάει σε ταινίες επιστημονικής φαντασίας. Στην πραγματική στρατιωτική τεχνολογία τα συστήματα αυτά χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες, στα κινητικά και στα μη-κινητικά.
Τα πρώτα αφορούν συστήματα που χρησιμοποιούν φυσική δύναμη ή πρόσκρουση. Δηλαδή, πρόκειται είτε για βλήματα που συγκρούονται απευθείας με έναν εχθρικό δορυφόρο διαλύοντάς τον, είτε για ειδικούς δορυφόρους «ρυμουλκούς» που πλησιάζουν τον στόχο, τον «αρπάζουν» με μηχανικούς βραχίονες και τον πετούν εκτός τροχιάς.
Τα δεύτερα αφορούν μεθόδους που δεν καταστρέφουν υλικά τον στόχο, αλλά τον αχρηστεύουν. Περιλαμβάνουν συστήματα λέιζερ που «τυφλώνουν» τους οπτικούς αισθητήρες των δορυφόρων, μικροκύματα υψηλής ισχύος, παρεμβολείς ραδιοσυχνοτήτων που διακόπτουν τις επικοινωνίες, καθώς και κυβερνοεπιθέσεις. Τα συστήματα αυτά είναι προτιμότερα επειδή προκαλούν ελάχιστα έως καθόλου συντρίμμια.
Γιατί είναι σημαντική αυτή η εξέλιξη;
Η τοποθέτηση όπλων σε τροχιά επιφέρει κομβικές αλλαγές στη διεθνή σκακιέρα.
Από στρατιωτικής πλευράς, ενισχύεται η άμυνα και η αποτροπή απέναντι σε πυραύλους που κινούνται με τεράστιες ταχύτητες και ελίσσονται εκτός των παραδοσιακών ραντάρ. Παράλληλα, προστατεύονται οι κρίσιμοι στρατιωτικοί δορυφόροι που καθοδηγούν τις επίγειες δυνάμεις.
Ωστόσο, η μεγάλη επικινδυνότητά τους είναι η δημιουργία διαστημικών συντριμμιών. Μια φυσική σύγκρουση στο διάστημα παράγει χιλιάδες ανεξέλεγκτα θραύσματα που κινούνται με τεράστιες ταχύτητες. Αυτά μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές καταστροφές, καθιστώντας ολόκληρες τροχιές παντελώς ακατάλληλες για χρήση.
Επιπλέον, μία σύρραξη στο διάστημα μπορεί να επηρεάσει τους δορυφόρους με αποτέλεσμα να παραλύσει η καθημερινή ζωή στη Γη. Σκεφτείτε τον πλανήτη μας αν σταματήσουν να λειτουργούν, για παράδειγμα, τα συστήματα πλοήγησης (GPS), οι παγκόσμιες τηλεπικοινωνίες, η πρόγνωση καιρού, οι χρηματοπιστωτικές συναλλαγές και το διαδίκτυο- όλα όσα εξαρτώνται από τους δορυφόρους.
Από τον Σπούτνικ στη νέα εποχή
Το 1865, ο Ιούλιος Βερν στο βιβλίο του «Από τη Γη στη Σελήνη» (1865), περιγράφει ένα γιγάντιο κανόνι που εκτοξεύει μια επανδρωμένη κάψουλα προς το φεγγάρι.
Το 1957, με την εκτόξευση του σοβιετικού Σπούτνικ, ξεκίνησε η στρατιωτική διαστημική κούρσα. Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, οι υπερδυνάμεις ανέπτυξαν δορυφόρους αναγνώρισης, ενώ εμφανίστηκαν ιδέες όπως το σοβιετικό σύστημα τροχιακού βομβαρδισμού (FOBS) και η «Πρωτοβουλία Στρατηγικής Άμυνας» (SDI) του Ρόναλντ Ρήγκαν.
Σήμερα, η τεχνολογία έχει προχωρήσει με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Η αλματώδης ανάπτυξη της ιδιωτικής διαστημικής βιομηχανίας, όπως η SpaceX και η Blue Origin, μείωσε σημαντικά το κόστος εκτόξευσης. Αυτό επέτρεψε την τοποθέτηση τεράστιων συστοιχιών εμπορικών δορυφόρων σε τροχιά, κάνοντας παράλληλα τη στρατιωτικοποίηση του διαστήματος πιο οικονομικά εφικτή από ποτέ.
Η ανάγκη για κανόνες συνύπαρξης στο σύμπαν
Όπως ακριβώς προσπαθούμε να θεσπίσουμε κανόνες συνύπαρξης και δικαίου στη Γη, έτσι υπάρχει επιτακτική ανάγκη για τη διαχείριση του διαστήματος. Το πρώτο ιστορικό βήμα έγινε το 1967 με τη Συνθήκη για το Εξώτερο Διάστημα, η οποία απαγόρευσε την τοποθέτηση πυρηνικών όπλων και όπλων μαζικής καταστροφής σε τροχιά. Ωστόσο, η συνθήκη αυτή αφήνει κενά όσον αφορά τα συμβατικά όπλα, τα λέιζερ και τις ψηφιακές επιθέσεις.
Είναι απαραίτητο, στη νέα ψηφιακή εποχή, η διεθνής κοινότητα να επικαιροποιήσει τους κανόνες αυτούς. Διαφορετικά το διάστημα κινδυνεύει να μετατραπεί σε αρένα «αστρομαχιών». Ακούγεται τρομακτικό.