Οι έφηβοι της παραθαλάσσιας ιρλανδικής κωμόπολης Γκρέιστοουνς, στην κομητεία Γουίκλοου, νότια του Δουβλίνου, διαφέρουν από τους συνομηλίκους τους, καθώς στην πλειονότητά τους δεν… τρελαίνονται με τη χρήση των κινητών τηλεφώνων. Ετσι, το 2023 υποστήριξαν μια πρωτοβουλία για εθελοντική υιοθέτηση ενός κώδικα για τη χρήση έξυπνων συσκευών, την οποία είχαν ξεκινήσει γονείς, εκπαιδευτικοί και μέλη της τοπικής κοινότητας, όπως αναφέρει ρεπορτάζ των New York Times.
Τρία χρόνια αργότερα, το θέρετρο δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι κατάφερε να θεραπεύσει τα δεινά της σύγχρονης τεχνολογίας, αλλά γνωρίζει ότι μόνο μια συλλογική προσπάθεια από τη βάση μπορεί να αντισταθμίσει το επιχείρημα των νεαρών παιδιών ότι «όλοι οι φίλοι μου έχουν» κινητό. Το κίνημα, που έχει δανειστεί τον τίτλο του από την αγγλική έκφραση «χρειάζονται πολλά χέρια» (για την ανατροφή ενός παιδιού), έχει επεκταθεί πέρα από τους 22.000 κατοίκους του.
Σε μια χώρα όπως η Ιρλανδία, που φιλοξενεί τα κεντρικά ευρωπαϊκά γραφεία τεχνολογικών κολοσσών όπως οι Google, Meta, Microsoft, Apple και LinkedIn, και όπου το πρωτότοκο παιδί μιας μέσης οικογένειας αποκτά κινητό στην ηλικία των εννέα ετών (τα μικρότερα αδέλφια του το παίρνουν ακόμη πιο νωρίς), η πρωτοβουλία της τοπικής κοινότητας με την ονομασία «It Takes a Village» βρίσκει απήχηση σε όλους, από επαρχιακούς καταστηματάρχες μέχρι πολιτικούς πανεθνικής εμβέλειας.
Η ιδέα των κατοίκων του Γκρέιστοουνς σύντομα γέννησε άλλα αντίστοιχα κινήματα, όπως το βρετανικό «Παιδική Ηλικία Χωρίς Κινητά». Την πρωτοβουλία του ιρλανδικού θέρετρου υποστήριξε από την αρχή και ο Σάιμον Χάρις, πατέρας που διαμένει στην πόλη και αναπληρωτής πρωθυπουργός της Ιρλανδίας. Σε πρόσφατη ανάρτησή του στο Instagram έγραψε ότι «ο πειραματισμός των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με την ψυχική υγεία και την ευεξία των νέων μας πρέπει να σταματήσει».
Στόχος του κινήματος είναι να δοθεί στους νεαρούς εφήβους χρόνος να ενταχθούν στο ψηφιακό μέλλον, αντί να πνιγούν σε αυτό, τονίζει μιλώντας στους New York Times η Ρέιτσελ Χάρπερ, διευθύντρια του Εθνικού Σχολείου Αγίου Πατρικίου, που ηγείται της πρωτοβουλίας. «Σε αυτόν τον κόσμο μεγαλώνουν τα παιδιά, και εμείς πρέπει να τα εξοπλίσουμε καταλλήλως», λέει χαρακτηριστικά.
Το «Χρειάζονται Πολλά Χέρια» γεννήθηκε με την επιστροφή των μαθητών στα σχολεία μετά τις απαγορεύσεις που επέβαλε η πανδημία της Covid-19. Η Χάρπερ παρατήρησε τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι μαθητές με τον ύπνο, την άρνηση αρκετών να επιστρέψουν στις αίθουσες, τις εφαρμογές θεμιδομετρητών στις συσκευές τους για να χάσουν τα κιλά της ακινησίας, και την αναστάτωση που τους προκαλούσαν τα μηνύματα που λάμβαναν στα κινητά τους.
Η σκέψη της ήταν ότι, αν δεν λαμβάνονταν άμεσα μέτρα, σύντομα ο μέσος όρος ηλικίας απόκτησης κινητού των παιδιών θα έπεφτε στα πέντε ή στα έξι χρόνια. Μαζί με δασκάλους άλλων σχολείων της περιοχής, η Χάρπερ μελέτησε τα παράπονα αρκετών παιδιών που είχαν βαρεθεί να βλέπουν αποκεφαλισμούς, σκοτωμούς και βιασμούς σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως το TikTok.
Περίπου 800 γονείς απάντησαν σε μια έρευνα που διοργάνωσαν οι δάσκαλοι και εστάλη σε όλα τα δημοτικά σχολεία της κωμόπολης, με πάνω από τους μισούς να δηλώνουν ότι τα παιδιά τους είναι αγχωμένα, ενώ πολλά αναζητούσαν ψυχιατρική βοήθεια. Αμέσως, σύμφωνα με τους New York Times, οι Αρχές του Γκρέιστοουνς αποφάσισαν να δράσουν.
Στράφηκαν στην τοπική οργανωτική ομάδα Greystones Town, που συνήθως είναι υπεύθυνη για τις χριστουγεννιάτικες διακοσμήσεις και τις παρελάσεις της εθνικής επετείου της Ιρλανδίας, την Ημέρα του Αγίου Πατρικίου, στις 17 Μαρτίου. Οι εθελοντές της ομάδας σύντομα επικεντρώθηκαν στο project για την καταπολέμηση του άγχους των εφήβων. Τα μέλη της διοργάνωσαν μια εκδήλωση σε ένα τοπικό θέατρο, μαζεύοντας πολλούς ντόπιους.
Δύο εβδομάδες αργότερα, και οι οκτώ διευθυντές των δημοτικών σχολείων της πόλης υπέγραψαν μια επιστολή προς τους γονείς, στην οποία υποστήριζαν την εφαρμογή ενός εθελοντικού κώδικα από τους Συλλόγους Γονέων και Κηδεμόνων. Οι γονείς καλούνταν να συμφωνήσουν να μην αγοράσουν έξυπνες συσκευές για τα παιδιά τους πριν ξεκινήσουν το Γυμνάσιο, δηλαδή σε ηλικία περίπου 12 ετών. Το 70% των γονέων υπέγραψε την επιστολή και η τοπική κοινότητα στοιχίστηκε πίσω τους.
Ο ιδρυτής ενός τοπικού κινηματογραφικού φεστιβάλ ανέλαβε την επικοινωνία του εγχειρήματος και ένας πρώην αρχισυντάκτης πανεθνικού ραδιοφωνικού τοκ σόου βοήθησε στη βελτίωση του μηνύματος και στη μετάδοση της πρωτοβουλίας σε όλη την Ιρλανδία. Μέσα σε λίγους μήνες συστάθηκε μια Εθνική Ομάδα Εργασίας για την Ηλεκτρονική Υγεία, ενώ το υπουργείο Παιδείας εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για όσα δημοτικά σχολεία ενδιαφέρονταν.
Με παράδοση στον εθελοντισμό και στο φιλανθρωπικό έργο, το Γκρέιστοουνς έγινε ιδανικός τόπος διεξαγωγής αυτού του κοινωνικού πειράματος. Η τοπική κοινωνία αγκάλιασε την πρωτοβουλία, προσφέροντας στους ανηλίκους πολλές δυνατότητες διασκέδασης και ψυχαγωγίας –όπως αθλητικές εκδηλώσεις– ώστε να μην τους λείψουν τα κινητά.
Βέβαια, και η κωμόπολη βρίσκεται αντιμέτωπη με τους ψηφιακούς πειρασμούς των παιδιών που έχουν εθιστεί στις συσκευές τους. Οι New York Times αναφέρουν ότι σύμφωνα με μελέτη του 2025 για την ασφάλεια στο διαδίκτυο στην Ιρλανδία, το 28% των ανηλίκων έχει εκτεθεί σε ψηφιακό περιεχόμενο που τους αναστάτωσε ή σε χρήστες που τους παρενόχλησαν, ενώ το 63% των μαθητών δημοτικού ισχυρίζονται ότι οι γονείς τους δεν γνωρίζουν τι κάνουν στο διαδίκτυο.
Αλλά με τη διοργάνωση εργαστηρίων για ενήλικες και παιδιά, podcasts σχετικά με το θέμα και εκδηλώσεις όπως πάρτι στην παραλία χωρίς τη χρήση κινητών, το κλίμα δείχνει να αλλάζει. Σύμφωνα με τους New York Times, οι γονείς στο Γκρέιστοουνς ισχυρίζονται ότι τα παιδιά τους δεν τους ζητούν πλέον επίμονα συσκευές πριν τελειώσουν το Δημοτικό, ενώ κάποιοι ανήλικοι λένε στους δασκάλους τους ότι δεν αισθάνονται πλέον ανυπεράσπιστοι απέναντι στην επέλαση της νέας τεχνολογίας.
Τα παιδιά της κωμόπολης καταστρώνουν πια τα κοινά τους σχέδια αυτοπροσώπως και όχι μέσω μηνυμάτων, και παίζουν περισσότερο σε εξωτερικούς χώρους. Μάλιστα, η διάδοση της πρωτοβουλίας σε πανεθνικό επίπεδο έχει οδηγήσει και άλλες τοπικές κοινότητες στο Δουβλίνο και σε όλη τη χώρα να υιοθετήσουν αντίστοιχα project, που απομακρύνουν τους εφήβους και τα παιδιά από τα κινητά τηλέφωνα.
Η ιρλανδή ευρωβουλευτής Νίνα Κάρμπερι δηλώνει τόσο εντυπωσιασμένη από τα αποτελέσματα του προγράμματος «Χρειάζονται Πολλά Χέρια» στο ιρλανδικό θέρετρο, ώστε, όπως αναφέρει σε email της στους New York Times, σκοπεύει να προωθήσει παρόμοια μοντέλα πρωτοβουλιών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News