Το σχεδίασαν για να αντέξει ακόμη και μετά την κατάρρευση του ανθρώπινου πολιτισμού, σαν ένα είδος τελευταίας μαρτυρίας για τις ανθρώπινες επιλογές που οδήγησαν τον πλανήτη στα όριά του. Για αρκετό διάστημα, ωστόσο, το λεγόμενο Μαύρο Κουτί της Γης (Earth’s Black Box) έμοιαζε να μην έχει επιβιώσει.
Σήμερα, πέντε χρόνια μετά την ανακοίνωση της κατασκευής του – που αρχικά συνοδεύτηκε από φανφάρες, και έπειτα από μια μακρά περίοδο σιωπής που είχε προκαλέσει ερωτήματα για το μέλλον του – το έργο επανέρχεται στο προσκήνιο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Guardian, η συναρμολόγηση των επιμέρους τμημάτων έχει ήδη ξεκινήσει, ενώ τον προσεχή Δεκέμβριο προβλέπεται να τοποθετηθεί η πλήρης κατασκευή κοντά στο Κουίνσταουν της Τασμανίας, στα όρια ενός απομακρυσμένου αεροδρομίου στη δυτική πλευρά του νησιού.
Οταν παρουσιάστηκε για πρώτη φορά, το 2021, η είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου. Η ιδέα ενός σχεδόν άφθαρτου «Μηχανισμού της Αποκάλυψης», τοποθετημένου σε μια απομονωμένη περιοχή της Τασμανίας, με αποστολή να καταγράφει την πορεία της κλιματικής κρίσης, προσέλκυσε το ενδιαφέρον διεθνών μέσων ενημέρωσης. Τεχνολογικά και ειδησεογραφικά δίκτυα αναφέρθηκαν στο εγχείρημα ως ένα «Μαύρο Κουτί για τη Γη», ενώ η είδηση έφτασε ακόμη και στην αμερικανική τηλεοπτική εκπομπή του Στίβεν Κόλμπερτ, ο οποίος σχολίασε σκωπτικά: «Είμαστε καταδικασμένοι».
Το Earth’s Black Box είναι μια ατσάλινη κατασκευή μήκους 16 μέτρων και ύψους τεσσάρων μέτρων, η οποία θα καλύπτεται από ηλιακά πάνελ προστατευμένα με γυαλί. Σκοπός της είναι να συλλέγει και να αποθηκεύει δεδομένα σχετικά με την κατάσταση του πλανήτη, λειτουργώντας ως ένα μόνιμο αρχείο των αποφάσεων, των πολιτικών επιλογών και των περιβαλλοντικών εξελίξεων που διαμορφώνουν το μέλλον της ανθρωπότητας.
Στην επίσημη περιγραφή του έργου αναφέρεται ότι θα καταγράφεται «κάθε βήμα» που πραγματοποιεί η ανθρωπότητα προς μια ενδεχόμενη κλιματική καταστροφή. Εκατοντάδες διαφορετικά σύνολα δεδομένων, μετρήσεις και πληροφορίες που αφορούν την υγεία του πλανήτη θα συλλέγονται συνεχώς και θα αποθηκεύονται με ασφάλεια για τις μελλοντικές γενιές.
Το μήνυμα των δημιουργών είναι σαφές: η κατάληξη αυτής της ιστορίας δεν έχει ακόμη γραφτεί. Οπως επισημαίνουν, το τέλος εξαρτάται από τις σημερινές επιλογές της ανθρωπότητας, ενώ το μόνο βέβαιο είναι ότι οι πράξεις, οι παραλείψεις και οι αλληλεπιδράσεις μας καταγράφονται ήδη.
Η έμπνευση για το έργο προέρχεται από τους καταγραφείς πτήσης των αεροσκαφών, τα γνωστά «μαύρα κουτιά». Παρότι στην πραγματικότητα έχουν συνήθως πορτοκαλί χρώμα, αποτελούν το βασικό εργαλείο για τη διερεύνηση αεροπορικών δυστυχημάτων, καθώς διατηρούν κρίσιμα δεδομένα μέσα σε εξαιρετικά ανθεκτικά περιβλήματα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι και αυτή η τεχνολογία αποτελεί αυστραλιανή επινόηση, καθώς το βασικό πρωτότυπο δημιουργήθηκε το 1954 σε κυβερνητικό ερευνητικό εργαστήριο της Μελβούρνης.
Η ανακοίνωση του Earth’s Black Box συνέπεσε χρονικά με τη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP26) στη Γλασκώβη. Ηδη από τότε είχαν τεθεί σε λειτουργία ψηφιακά συστήματα αποθήκευσης δεδομένων, ώστε να καταγράφονται οι συζητήσεις και οι εξελίξεις των διαπραγματεύσεων με στόχο την ενσωμάτωσή τους αργότερα στο φυσικό αρχείο της κατασκευής.
Στη συνέχεια, όμως, το έργο βυθίστηκε σε μια μυστηριώδη σιωπή. Η παρουσία του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ουσιαστικά σταμάτησε το φθινόπωρο του 2021, με τις μοναδικές αναρτήσεις στον λογαριασμό του στο Instagram να σχηματίζουν ένα πλέγμα εννέα μαύρων τετραγώνων. Η απουσία νεότερων πληροφοριών οδήγησε αρκετούς να αναρωτηθούν αν επρόκειτο τελικά για ένα καλλιτεχνικό δρώμενο ή για μια επιτυχημένη επικοινωνιακή εκστρατεία.
Οι αμφιβολίες ενισχύθηκαν από το γεγονός ότι η ιδέα δεν προήλθε από κάποιο ερευνητικό ίδρυμα ή επιστημονικό οργανισμό, αλλά από τη Rouser Lab, μια αυστραλιανή μη κερδοσκοπική οργάνωση που αυτοπροσδιορίζεται ως «πειραματικός οργανισμός περιβαλλοντικής επικοινωνίας». Ο καλλιτεχνικός διευθυντής της, Τζόναθαν Κνίμποουν, δήλωσε στον Guardian Australia ότι πλέον το έργο συντονίζεται από το Earth’s Black Box Foundation, ένα ανεξάρτητο φιλανθρωπικό ίδρυμα αφιερωμένο στην υλοποίηση και διατήρησή του.
Οπως εξήγησε, τα πέντε χρόνια που μεσολάβησαν αξιοποιήθηκαν για τη βελτίωση του σχεδιασμού, των συστημάτων αποθήκευσης δεδομένων, των πηγών πληροφόρησης και της διαδικτυακής πλατφόρμας του έργου, αλλά και για τη δημιουργία βιώσιμων μοντέλων χρηματοδότησης που θα εξασφαλίσουν τη μακροχρόνια λειτουργία του.
Η Rouser Lab υποστηρίζει ότι οι περιβαλλοντικές παρεμβάσεις της έχουν συγκεντρώσει δισεκατομμύρια προβολές παγκοσμίως. Μεταξύ των ιδεών που προωθεί είναι και ένας ακόμη τεχνολογικός «οβελίσκος», ο οποίος θα εκπέμπει διαρκώς ένα σήμα κινδύνου για το κλίμα προς το Διάστημα.
Στους συνεργάτες του «Earth’s Black Box» περιλαμβάνονται η καλλιτεχνική ομάδα The Glue Society και η εταιρεία παραγωγής Revolver. Αντίθετα, το Πανεπιστήμιο της Τασμανίας, το οποίο είχε αρχικά συνδεθεί με το εγχείρημα, έχει πλέον αποστασιοποιηθεί και αναμένεται να ζητήσει την αφαίρεση του ονόματός του από το σχετικό υλικό της Rouser Lab.
Ο δήμαρχος της περιοχής West Coast της Τασμανίας, Σέιν Πιτ, χαρακτήρισε το έργο ως κάτι που «άργησε πολύ να υλοποιηθεί», εκτιμώντας ότι μπορεί να εξελιχθεί και σε σημαντικό τουριστικό πόλο έλξης. Οπως εξήγησε, η δυτική ακτή της Τασμανίας επελέγη λόγω της γεωλογικής και πολιτικής σταθερότητάς της. Πρόκειται για μια περιοχή με «σκληρό και απομονωμένο τοπίο», μεγάλο μέρος του οποίου διαμορφώθηκε από παγετώνες εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό: θα χρειαστεί ποτέ να χρησιμοποιηθεί αυτό το αρχείο ως μαρτυρία μιας αποτυχημένης ανθρωπότητας;
Φέτος, το περίφημο Doomsday Clock –το συμβολικό «Ρολόι της Αποκάλυψης»– ρυθμίστηκε στα 85 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα, τη μικρότερη απόσταση που έχει καταγραφεί ποτέ από μια παγκόσμια καταστροφή.
Αν το «Earth’s Black Box» ολοκληρωθεί και παραμείνει λειτουργικό για δεκαετίες ή ακόμη και αιώνες, ίσως κάποτε μελλοντικοί πολιτισμοί ή επιζώντες αναζητήσουν στις καταγραφές του τις απαντήσεις για το πού ακριβώς η ανθρωπότητα έχασε τον δρόμο της.
Ισως όμως να συμβεί και το αντίθετο: να αποφύγουμε την καταστροφή και το παράξενο αυτό ατσάλινο μνημείο να παραμείνει ενσωματωμένο στο γρανιτένιο τοπίο της Τασμανίας, ως υπενθύμιση μιας Αποκάλυψης που τελικά δεν ήρθε ποτέ.
Αλλωστε, αυτό είναι και το παράδοξο των «μαύρων κουτιών». Υπάρχουν για να εξηγούν τις καταστροφές, αλλά η μεγαλύτερη αξία τους ίσως βρίσκεται στο να μη χρειαστεί ποτέ να ανοιχτούν.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News