του Σπύρου Βασιλάκου, πρόεδρoy του ΔΣ και διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών
Οπτικές επικοινωνίες στο βαθύ Διάστημα
Αξιοποιώντας την επιστημονική εμπειρία και τις ερευνητικές υποδομές του Ε.Α.Α., η Ελλάδα συμμετείχε το καλοκαίρι του 2025, εκπροσωπώντας την ESA, στη διαστημική αποστολή Psyche (Ψυχή) της NASA. Για πρώτη φορά στην ιστορία της Ευρώπης επιτεύχθηκε αμφίδρομη οπτική επικοινωνία με λέιζερ με διαστημόπλοιο που ταξιδεύει στο βαθύ Διάστημα: τη συσκευή DSOC της NASA στο Psyche, σε απόσταση μεγαλύτερη των 265-300 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη.
Το ιστορικό αυτό τεχνολογικό επίτευγμα βασίστηκε στη συνδυασμένη λειτουργία δύο τηλεσκοπίων του Ε.Α.Α.: του Τηλεσκοπίου Κρυονερίου Κορινθίας, το οποίο λειτούργησε ως πομπός σήματος, και του Τηλεσκοπίου «Αρίσταρχος» -του δεύτερου μεγαλύτερου τηλεσκοπίου της ηπειρωτικής Ευρώπης- στην κορυφή του όρους Χελμός Αχαΐας, το οποίο λειτούργησε ως δέκτης.
Το πείραμα απέδειξε ότι η μεταφορά δεδομένων στο Διάστημα μπορεί να πραγματοποιηθεί με ακτίνες λέιζερ αντί για ραδιοκύματα, προσφέροντας ασφαλείς επικοινωνίες.
Στο πρωτοποριακό αυτό πείραμα το Ε.Α.Α. συμμετείχε με τα δύο Αστεροσκοπεία του Ε.Α.Α στην Πελοπόννησο: το Αστεροσκοπείο Χελμού, όπου βρίσκεται το τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος», και το Αστεροσκοπείο Κρυονερίου. Πρόκειται για τα μοναδικά ευρωπαϊκά τηλεσκόπια που λαμβάνουν μέρος στην αποστολή.
Τα επιτεύγματα αυτά αποτελούν την αφετηρία μιας νέας περιόδου, κατά την οποία το ιστορικότερο δημόσιο Ερευνητικό Κέντρο της χώρας, φιλοδοξεί όχι μόνο να συμμετέχει στις μεγάλες ευρωπαϊκές και διεθνείς αποστολές, αλλά και να συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωση των εξελίξεων. Με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και στοχευμένες παρεμβάσεις η Διοίκηση του Ε.Α.Α οργανώνει τα επόμενα βήματα με στόχο την ανάδειξη της Ελλάδας σε Ευρωπαϊκό πυλώνα ανάπτυξης καινοτομίας στις νέες διαστημικές τεχνολογίες κβαντικών και οπτικών επικοινωνιών καθώς και στην πλανητική ασφάλεια.
Με τη διαχρονική συνεργασία με το εποπτεύον Υπουργείο Ανάπτυξης και τη στήριξη του αρμόδιου Υπουργού, κ. Τάκη Θεοδωρικάκου, η νέα εμβληματική ερευνητική υποδομή του ΕΑΑ αναμένεται να ολοκληρωθεί τους επόμενους μήνες.