Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Τα σοβαρά ενεργειακά και χωροταξικά όρια που θέτει στα επίγεια κέντρα δεδομένων (data centers) η παγκόσμια ζήτηση για υπολογιστική ισχύ, που αυξάνεται γεωμετρικά, λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης, προσπαθούν εναγωνίως να αντιμετωπίσουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί, στρεφόμενοι σε πιο ριζοσπαστικές λύσεις.
Για παράδειγμα, η Google, με το εγχείρημα Project Suncatcher, φιλοδοξεί να γίνει πρωτοπόρος στη δημιουργία διαστημικών υπολογιστικών υποδομών, αξιοποιώντας την αστείρευτη ενέργεια του ήλιου στο κενό του διαστήματος και εγκαινιάζει μια νέα εποχή, στέλνοντας τον πρώτο πειραματικό δορυφόρο σε τροχιά για να εξετάσει αν το διάστημα μπορεί να φιλοξενήσει υποδομές ΑΙ.
Για την ώρα, εταιρείες του κλάδου, όπως οι SpaceX και Starcloud, σχεδιάζουν την ανάπτυξη data centers σε χαμηλή γήινη τροχιά (LEO) για να αξιοποιήσουν τη συνεχή ηλιακή ενέργεια.
Από τη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας στα εργαστήρια
Η ιδέα του Project Suncatcher γεννήθηκε πριν από περίπου τρία χρόνια, όταν ο Blaise Agüera y Arcas, αντιπρόεδρος και ερευνητής ΑΙ στη Google, συμμετείχε σε μια συνάντηση ειδικών με βασικό θέμα την καλπάζουσα ενεργειακή κατανάλωση των αλγορίθμων. Εμπνευσμένος από παλιές ιδέες της επιστημονικής φαντασίας για την αξιοποίηση των άστρων, ο Agüera y Arcas κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το μέλλον των data centers βρίσκεται εκτός των ορίων της Γης.
Αν και αρχικά, στελέχη όπως ο ανώτερος αντιπρόεδρος έρευνας της Google James Manyika, διατηρούσαν σοβαρές επιφυλάξεις για την τεχνική υλοποίηση, οι αυστηρές δοκιμές ακτινοβολίας στις αρχές του 2025, στον επιταχυντή σωματιδίων του Crocker Nuclear Laboratory της Καλιφόρνια, έδωσαν το «πράσινο φως» από τον συνιδρυτή της εταιρείας Sergey Brin και τον διευθύνοντα σύμβουλο Sundar Pichai.
Ο δορυφόρος MVP και η πρώτη αποστολή
Ο πρώτος πειραματικός σταθμός αυτού του οράματος ονομάζεται MVP και κατασκευάστηκε σε συνεργασία με την εταιρεία δορυφορικής απεικόνισης Planet Labs. Ο δορυφόρος, που είναι σχεδιασμένος να επιβιώσει σε ακραίες θερμοκρασίες και να αποδείξει την ανθεκτικότητα του υλικού, προγραμματίστηκε να φορτωθεί σε έναν πύραυλο Falcon 9 της SpaceX στη βάση Vandenberg της Καλιφόρνια, στην επερχόμενη πτήση Transporter-18, αποτελώντας έτσι το πρώτο ουσιαστικό βήμα της Google σε αυτό το αχαρτογράφητο πεδίο.
Ο δορυφόρος φιλοξενεί τέσσερα εξειδικευμένα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης (TPUs), προσφέροντας την ισχύ ενός τυπικού επίγειου server, με στόχο να διαπιστωθεί αν και πώς τα TPUs αντέχουν στην κοσμική ακτινοβολία και στα φαινόμενα αλλοίωσης δεδομένων (bit flips). Διαθέτει ενεργειακή αυτάρκεια, με τα ηλιακά του πάνελ να αποδίδουν περίπου ένα κιλοβάτ ισχύος, όση ακριβώς απαιτείται για τη λειτουργία ενός οικιακού σεσουάρ.
Το σκάφος θα παραμείνει σε τροχιά για έως και έξι χρόνια, εκτελώντας βασικά βήματα, δοκιμάζοντας την ανθεκτικότητα του υλικού σε ακραίες συνθήκες και συλλέγοντας κρίσιμα δεδομένα.
Η πρόκληση της ψύξης και το μέλλον των διαστημικών data centers
Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετώπισαν οι μηχανικοί της Google ήταν η διαχείριση της θερμότητας. Στο κενό του διαστήματος, οι κλασικοί ανεμιστήρες ψύξης είναι άχρηστοι, καθώς δεν υπάρχει αέρας. Η λύση δόθηκε μέσω ενός πρωτοποριακού συστήματος πολλαπλών στρωμάτων από αγώγιμο αλουμίνιο, χαλκό και ειδικές θερμικές πάστες που λειτουργούν σαν «ρολά» (Fruit Roll-Ups), αποβάλλοντας τη θερμότητα απευθείας στο διάστημα. Ως αποτέλεσμα, τα τσιπ λειτουργούν για περίπου 15 λεπτά, πριν χρειαστεί προσωρινή παύση για να κρυώσουν.
Παρά τον ενθουσιασμό, τα στελέχη της Google παραμένουν ρεαλιστές, τονίζοντας ότι η εμπορική βιωσιμότητα απέχει χρόνια, λόγω του υψηλού κόστους εκτόξευσης και των μηχανικών περιορισμών.
Στα άμεσα σχέδια της εταιρείας για το επόμενο έτος περιλαμβάνεται η εκτόξευση ζεύγους δορυφόρων, για τη δοκιμή συνδέσεων λέιζερ υψηλού εύρους ζώνης μεταξύ μελλοντικών υπολογιστικών συστάδων, με απώτερο στόχο τη δημιουργία δικτύων από δεκάδες διασυνδεδεμένα σκάφη, που θα επεξεργάζονται τα αιτήματα των χρηστών, για λογαριασμό του Gemini.
«Αν σε πέντε χρόνια όλα όσα έχουμε κάνει έχουν λειτουργήσει τέλεια, πιθανότατα σημαίνει ότι δεν έχουμε πάρει αρκετά ρίσκα», τονίζει χαρακτηριστικά ο Travis Beals, διευθυντής διαχείρισης προϊόντος του Project Suncatcher.
Με πληροφορίες από The New York Times, Reuters