Ένα από τα μεγαλύτερα άστρα που γνωρίζουμε στο Σύμπαν –ίσως το μεγαλύτερο- πέρασε από μια ξαφνική, δραματική μεταμόρφωση και ίσως ετοιμάζεται να εκραγεί ως σουπερνόβα, διαπιστώνει μελέτη του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Το άστρο WOH G64 όπως απαθαντίστηκε το 2024 από το τηλεσκόπιο VLT. Γύρω του διακρίνεται ένας δακτύλιος αερίου και σκόνης (ESO/K. Ohnaka et al.)
Στα πρώτα στάδια της ζωής τους, όλα τα άστρα τροφοδοτούνται από την πυρηνική σύντηξη υδρογόνου. Όταν το υδρογόνο αρχίζει να εξαντλείται, τα άστρα με μάζα παραπλήσια του Ήλιου αρχίζουν να συντήκουν ήλιο, οπότε διογκώνονται και μετατρέπονται σε ερυθρούς γίγαντες πριν τελικά πεθάνουν και αφήσουν πίσω τους ένα άστρο νετρονίων.
Τα άστρα με 20 έως 23 ηλιακές μάζες ακολουθούν περίπου την ίδια πορεία αλλά μετατρέπονται σε ερυθρούς υπεργίγαντες, οι οποίοι εκρήγνυνταιως σουπερνόβα και τελικά αφήνουν πίσω τους είτε ένα άστρο νετρονίων είτε μια μαύρη τρύπα.
Η εξέλιξη των άστρων που υπερβαίνουν τις 23 ηλιακές μάζες είναι λιγότερο κατανοητή. Σε κάποιες περιπτώσεις οι ερυθροί υπεργίγαντες μετατρέπονται σε κίτρινούς υπεργίγαντες πριν εκραγούν σε σουπερνόβα. Εναλλακτικά, μπορεί να καταρρεύουν απευθείας σε μαύρες τρύπες χωρίς έκρηξη.
Το WOH G64 μπορεί να είναι η λύση σε αυτά τα ερωτήματα» είπε ο Γκονθάλο Μουνιόθ-Σάντσεθ.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η μεταβολή που παρατηρήθηκε το 2014 οφειλόταν στην απορρόφηση υλικού από ένα μικρότερο άστρο που περιφέρεται γύρω από το WOH G64.
Μια άλλη, ίσως πιθανότερη, εξήγηση, είναι ότι ο κίτρινος υπεργίγαντας ετοιμάζεται είτε να μετατραπεί απευθείας σε μαύρη τρύπα είτε να εκραγεί σε σουπερνόβα, σύμφωνα με τη μελέτη.
Το πότε θα μπορούσε να συμβεί αυτό παραμένει άγνωστο. Μια τέτοια έκρηξη, πάντως, θα μπορούσε να γίνει ορατή ακόμα και στη Γη.
«Καθώς οι αστρονόμοι συνεχίζουν να παρακολουθούν αυτό το αξιοσημείωτο σύστημα», είπε ο Μουνιόθ-Σάντσεθ, «το WOH G64 θα μπορούσε να αλλάξει όσα γνωρίζουμε για το πώς ζουν και πεθαίνουν τα μεγαλύτερα άστρα».
Από ελληνικής πλευράς, στη μελέτη συμμετείχαν επίσης οι Μαρία Καλιτσουνάκη, Κωνσταντίνος Αντωνιάδης, Εμμανουήλ Ζαπάρτας, Κωνσταντίνα Βούτσια, Ευαγγελία Χριστοδούλου και Γρηγόρης Μαραβέλιας.