Το Instagram και το Facebook μπορεί να μην είναι ποτέ ξανά τα ίδια. Η Meta, η εταιρεία του Μαρκ Ζάκερμπεργκ, του ανθρώπου που το 2004 δημιούργησε το Facebook, εισάγοντας τον πλανήτη στη νέα πραγματικότητα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με μία από τις σημαντικότερες δικαστικές μάχες της ιστορίας της: 30 αμερικανικές πολιτείες την κατηγορούν ότι παραβίασε τη νομοθεσία για την προστασία των παιδιών και σχεδίασε τις πλατφόρμες της με τρόπο που κρατά τους ανήλικους χρήστες διαρκώς συνδεδεμένους.
Όπως μετέδωσε το BBC και η δημοσιογράφος Κάλι Χέις, οι 30 πολιτείες δεν ζητούν μόνο αποζημιώσεις που μπορεί να ξεπεράσουν το 1 τρισ. δολάρια. Ζητούν να αλλάξει ο ίδιος ο τρόπος λειτουργίας του Instagram και του Facebook.
Στο στόχαστρο βρίσκονται λειτουργίες που θεωρούνται πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της εμπειρίας στα social media.
Οι πολιτείες ζητούν από τη Meta να εφαρμόσει επαλήθευση γονικής συναίνεσης για τους εφήβους, να αλλάξει τους αλγόριθμους συστάσεων που, όπως υποστηρίζουν, χειραγωγούν το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, να περιορίσει φίλτρα που αλλάζουν την εμφάνιση των χρηστών και να καταργήσει το autoplay των βίντεο.
Παράλληλα, ζητούν να απαγορευτεί η δημιουργία πολλαπλών λογαριασμών από ανήλικους και να περιοριστούν οι προσωρινές δημοσιεύσεις, όπως τα Instagram Stories.
Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι όλες αυτές οι λειτουργίες έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τους χρήστες, και ιδιαίτερα τους νεότερους, όσο το δυνατόν περισσότερο στις πλατφόρμες. Ακόμη και οι συνεχείς ειδοποιήσεις, υποστηρίζουν, λειτουργούν ως μηχανισμός επιστροφής στην εφαρμογή.
Η Meta απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι έχει μακροχρόνια δέσμευση για την προστασία και την υποστήριξη των νέων.
Ένα προηγούμενο που ανησυχεί τη Meta
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μετά από πρόσφατη δικαστική απόφαση στο Νέο Μεξικό. Εκεί, η Meta καταδικάστηκε σε πρόστιμο 942 εκατ. δολαρίων και διατάχθηκε να προχωρήσει σε αλλαγές στις πλατφόρμες της.
Μεταξύ άλλων, ζητήθηκε να καταργηθούν τα likes για χρήστες κάτω των 18 ετών, να απαγορευτεί η αποστολή ή λήψη γυμνού περιεχομένου από εφήβους και να περιοριστούν οι ειδοποιήσεις σε συγκεκριμένες ώρες.
Ο δικαστής Μπράιαν Μπίτσενταϊντ χαρακτήρισε μάλιστα τη Meta «δημόσια όχληση», συγκρίνοντάς την με ένα εργοστάσιο που μολύνει τον αέρα και προκαλεί βλάβη σε ολόκληρη την κοινωνία.
Η εταιρεία έχει ασκήσει έφεση. Ωστόσο, αν οι 30 πολιτείες κερδίσουν τη δική τους υπόθεση, οι συνέπειες θα είναι πολύ μεγαλύτερες, καθώς εκπροσωπούν σχεδόν τα δύο τρίτα του αμερικανικού πληθυσμού.
Τα likes στο επίκεντρο
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αιτήματα είναι η κατάργηση των likes για τους ανήλικους. Πρόκειται για μια λειτουργία που βρίσκεται στον πυρήνα των social media από τα πρώτα χρόνια του Facebook και έχει εξελιχθεί στον βασικό τρόπο με τον οποίο οι χρήστες αντιδρούν σε φωτογραφίες, βίντεο και αναρτήσεις.
Οι πολιτείες υποστηρίζουν όμως ότι τα likes μπορούν να ενισχύσουν αισθήματα απόρριψης, σύγκρισης και χαμηλής αυτοεκτίμησης, ιδιαίτερα στους εφήβους.
Η Κέιλι, μια νεαρή γυναίκα που κέρδισε φέτος τη δική της δικαστική υπόθεση εναντίον της Meta, περιέγραψε πώς, όταν ήταν μόλις εννέα ετών, δημιουργούσε δεκάδες λογαριασμούς στο YouTube και το Instagram για να συγκεντρώνει likes στις δικές της αναρτήσεις.
Στόχος της ήταν να αυξήσει την απήχησή της και να αισθανθεί μεγαλύτερη αποδοχή. Στο δικαστήριο είπε ότι θυμάται να αισθανόταν ήδη τότε καταθλιπτικά συναισθήματα.
Η ίδια η Meta είχε προειδοποιήσει
Ιδιαίτερα επιβαρυντικό για την εταιρεία είναι το γεγονός ότι οι δικηγόροι των πολιτειών έχουν επικαλεστεί και εσωτερικές έρευνες της ίδιας της Meta.
Σύμφωνα με τα έγγραφα που παρουσιάστηκαν, η εταιρεία είχε διαπιστώσει ότι τα likes ενισχύουν τη λεγόμενη «κοινωνική σύγκριση» — την τάση δηλαδή των χρηστών να μετρούν την αξία τους συγκρίνοντας τον εαυτό τους με άλλους.
Η ίδια έρευνα συνέδεε τη χρήση του Instagram με μεγαλύτερη μοναξιά, χειρότερη εικόνα σώματος και αρνητική διάθεση.
Το BBC επισημαίνει ότι πλέον οι δικηγόροι των 30 πολιτειών θα προσπαθήσουν να πείσουν την ομοσπονδιακή δικαστή Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς να καταλήξει σε παρόμοιο συμπέρασμα.
Μια απόφαση που μπορεί να αλλάξει τα social media
Η δίκη δεν αφορά, επομένως, μόνο ένα πρόστιμο ή μια ακόμη δικαστική διαμάχη της Meta. Αφορά το ίδιο το μοντέλο πάνω στο οποίο χτίστηκε η σύγχρονη κοινωνική δικτύωση: ατελείωτο περιεχόμενο, likes, ειδοποιήσεις και αλγόριθμοι που γνωρίζουν τι μας κρατά περισσότερο στην οθόνη.
Αν οι πολιτείες επικρατήσουν, το Instagram και το Facebook θα μπορούσαν να υποχρεωθούν να απομακρυνθούν από αυτό το μοντέλο — τουλάχιστον για τους νεότερους χρήστες.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο δύσκολη ερώτηση που καλείται να απαντήσει σήμερα η Meta: πόσο μακριά μπορεί να φτάσει μια πλατφόρμα για να κρατήσει ένα παιδί στην οθόνη, πριν η «εμπειρία χρήστη» μετατραπεί σε ζήτημα δημόσιας υγείας και κοινωνικής ευθύνης;
Ακολούθησε το Protagon στο Google News
Πρόσθεσε το Protagon ως προτιμώμενη πηγή στη Google