Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει μια εταιρεία για να κρατήσει έναν πελάτη, έναν χρήστη του Διαδικτύου εν προκειμένω, όσο περισσότερο γίνεται στην οθόνη; Και τι συμβαίνει όταν αυτός ο πελάτης, ο χρήστης, είναι μόλις 11 ή 12 ετών; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο μιας μεγάλης δικαστικής αναμέτρησης στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ, όπου η Meta, η εταιρεία του Facebook και του Instagram μεταξύ άλλων, καλείται να απαντήσει σε σοβαρές κατηγορίες για τον τρόπο με τον οποίο προσέγγισε παιδιά και εφήβους.
Η δίκη ξεκίνησε την Τρίτη (18.08) στο Όκλαντ της Καλιφόρνιας και αναμένεται να διαρκέσει περίπου έξι εβδομάδες.
Οπως επεσήμανε το BBC, ενώπιον των ενόρκων βρίσκονται οι νομικοί εκπρόσωποι πολλών αμερικανικών πολιτειών, οι οποίες υποστηρίζουν ότι η Meta, το δημιούργημα του γνωστού και μη εξαιρετέου Μαρκ Ζάκερμπεργκ, αν και γνώριζε πως οι πλατφόρμες της μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την ψυχική υγεία των εφήβων, δεν έκανε αρκετά για να τους προστατεύσει –προκαλώντας έτσι ζητήματα δημόσιας υγείας.
Η υπόθεση ξεκίνησε από αγωγή που κατέθεσαν το 2023 συνολικά 29 πολιτείες των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων η πλέον οικονομικά ισχυρές και πολυπληθείς, η Καλιφόρνια και η Νέα Υόρκη. Οι 29 πολιτείες κατηγορούν τη Meta για σειρά παραβιάσεων της ομοσπονδιακής και πολιτειακής νομοθεσίας σχετικά με την προστασία των παιδιών και ζητούν αποζημιώσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, αλλά και αλλαγές στη λειτουργία του Facebook και του Instagram. Μεταξύ άλλων, ζητούν να καταργηθούν χαρακτηριστικά όπως η εμφάνιση του αριθμού των «likes» και το ατέλειωτο scrollάρισμα.
«Είδε εκατομμύρια παιδιά και δεν έκανε αρκετά»
Κατά την έναρξη της δίκης, η δικηγόρος της Καλιφόρνιας Μέγκαν Ο’ Νιλ υποστήριξε ότι η Meta γνώριζε πως εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 11 και 12 ετών χρησιμοποιούσαν το Instagram και η εταιρεία «έκανε ελάχιστα» για να τα απομακρύνει από την πλατφόρμα.
Η Meta παρουσίασε μια διαφορετική εικόνα. Σύμφωνα με τον δικηγόρο της εταιρείας, Πολ Σμιτ, ο πραγματικός αριθμός των χρηστών αυτής της ηλικίας που εντοπίστηκαν ήταν λίγο πάνω από 100.000. Παράλληλα, αμφισβήτησε την ίδια την έννοια του εθισμού στα social media, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη πως μπορεί να υπάρξει τέτοιου είδους εξάρτηση.
Η Ο’Νιλ, ωστόσο, επέμεινε ότι τα εσωτερικά έγγραφα της εταιρείας αποκαλύπτουν μια διαφορετική πραγματικότητα. Στη διάρκεια της δίκης αναμένεται να παρουσιαστούν εκατομμύρια έγγραφα της Meta, μεταξύ των οποίων εσωτερικές έρευνες, ηλεκτρονικά μηνύματα εργαζομένων και συνομιλίες που έφταναν μέχρι και τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας, Μαρκ Ζάκερμπεργκ.
♦ Διαβάστε: Το τέλος των likes;
Σε μία από τις εσωτερικές έρευνες για το Instagram, σύμφωνα με την Ο’Νιλ, αναφερόταν ότι οι έφηβοι «έχουν την εικόνα ενός εθισμένου» σχετικά με τη χρήση της πλατφόρμας.
Ένα άλλο έγγραφο, που παρουσιάστηκε στους ενόρκους, ανέφερε ότι τα χαρακτηριστικά των προϊόντων που σχεδιάζονται για να αυξάνουν τον χρόνο παραμονής στην πλατφόρμα έρχονται σε αντίθεση με την ευημερία των χρηστών και περιορίζουν την ικανότητά τους να επικεντρώνονται σε δραστηριότητες που προσθέτουν αξία στη ζωή τους.
«Πρώτα οι χρήστες, μετά τα δεδομένα»
Η δικηγόρος της Καλιφόρνιας υποστήριξε ότι, παρά την επίγνωση των πιθανών κινδύνων, η Meta συνέχισε να στοχεύει τους νέους ως χρήστες του Facebook και του Instagram, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσε να καθησυχάσει την κοινή γνώμη ότι οι πλατφόρμες της ήταν ασφαλείς για τα παιδιά.
Μάλιστα, περιέγραψε με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο το επιχειρηματικό μοντέλο που, κατά την πλευρά των πολιτειών, ακολουθούσε η εταιρεία: να προσελκύει τους χρήστες, να τους κρατά στην πλατφόρμα όσο περισσότερο γίνεται, να συλλέγει τα δεδομένα τους και να αποκρύπτει από το κοινό την πραγματική εικόνα.
Η Ο’ Νιλ υποστήριξε ακόμη ότι κατά τη διάρκεια της δίκης θα φανεί μια σημαντική αντίφαση: άλλα έλεγε δημόσια η Meta για την ασφάλεια των πλατφορμών της και άλλα έδειχναν οι δικές της εσωτερικές έρευνες.
«Η Meta έλεγε ότι έβαζε την ασφάλεια πάνω από τα κέρδη», υποστήριξε, «αλλά έκρυβε την πραγματικότητα ότι ξανά και ξανά, όταν έπρεπε να πάρει μια απόφαση, υπερίσχυαν τα κέρδη».
Η απάντηση της Meta
Ο δικηγόρος της Meta Πολ Σμιτ επιχείρησε να αποδομήσει την επιχειρηματολογία των πολιτειών. Εστίασε ιδιαίτερα σε μία από τις έρευνες που παρουσίασε η Ο’Νιλ, σύμφωνα με την οποία ένας στους πέντε εφήβους δήλωνε ότι το Instagram τον έκανε να αισθάνεται χειρότερα.
«Αυτό ακούγεται αρκετά άσχημο», παραδέχθηκε ο Σμιτ, πριν όμως παρουσιάσει και τα υπόλοιπα στοιχεία της ίδιας έρευνας: το 41% των εφήβων δήλωσε ότι το Instagram τους έκανε να αισθάνονται καλύτερα, ενώ ένα ακόμη 41% είπε ότι δεν είχε καμία επίδραση πάνω τους.
Η υπεράσπιση προσπάθησε επίσης να αμφισβητήσει τον ισχυρισμό ότι η Meta απέτυχε σκόπιμα να εμποδίσει παιδιά κάτω των 13 ετών να χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες της ή ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram ώστε να προκαλούν εθισμό.
Ένα ακόμη επιχείρημα αφορά την ίδια την προστασία της ιδιωτικότητας. Ο Σμιτ υποστήριξε ότι οι νόμοι περί απορρήτου, τους οποίους τώρα κατηγορείται η Meta ότι παραβίασε, περιόριζαν τα δεδομένα που μπορούσε να αποθηκεύει και να χρησιμοποιεί η εταιρεία, δυσκολεύοντας έτσι την αποτελεσματική αναγνώριση των ανήλικων χρηστών.
Το BBC, επικαλούμενο όσα ειπώθηκαν στο δικαστήριο, επισημαίνει ότι η Meta επαναφέρει ένα επιχείρημα που έχει χρησιμοποιήσει και σε άλλες δικαστικές υποθέσεις μέσα στη χρονιά: ότι ο εθισμός στα social media δεν αποτελεί αναγνωρισμένη κατάσταση.
Ο Σμιτ υπογράμμισε ότι η Meta αναγνωρίζει πως ορισμένοι άνθρωποι δυσκολεύονται να ελέγξουν τη χρήση των social media και ότι η εταιρεία έχει δημιουργήσει εργαλεία για να τους βοηθήσει. Παρέπεμψε επίσης σε παλαιότερες δηλώσεις του Μαρκ Ζάκερμπεργκ και του επικεφαλής του Instagram, Ανταμ Μοσέρι, σύμφωνα με τις οποίες το Facebook και το Instagram δεν σχεδιάστηκαν για να προκαλούν εθισμό.
Η δίκη, πάντως, μόλις ξεκίνησε και το διακύβευμα είναι τεράστιο. Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται μόνο το αν η Meta παραβίασε τη νομοθεσία, αλλά και ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: πόση ευθύνη έχουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί όταν τα προϊόντα τους σχεδιάζονται για να τραβούν συνεχώς την προσοχή — και όταν αυτή η προσοχή ανήκει σε παιδιά; Οι επόμενες έξι εβδομάδες αναμένεται να φέρουν στο φως εσωτερικά έγγραφα και αποφάσεις που μπορεί να καθορίσουν όχι μόνο την τύχη της Meta, αλλά και τους κανόνες του παιχνιδιού για ολόκληρη τη βιομηχανία των social media.
Ακολούθησε το Protagon στο Google News
Πρόσθεσε το Protagon ως προτιμώμενη πηγή στη Google