Είναι γνωστό ότι το ψήσιμο του ψωμιού, για παράδειγμα όταν φτιάχνουμε τοστ, παράγει μια τοξική ένωση που ονομάζεται ακρυλαμίδιο και έχει συνδεθεί με την εμφάνιση καρκίνου. Το ίδιο συμβαίνει επίσης με τις τηγανιτές πατάτες και το καβούρδισμα του καφέ. Πατατάκια και αρτοσκευάσματα (μπισκότα, φρυγανιές) διαθέτουν και αυτά ακρυλαμίδιο. Αν και δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα για τον άνθρωπο, μελέτες σε ζώα έδειξαν ότι μπορεί να είναι νευροτοξικό και καρκινογόνο.
Μια λύση σε αυτό το ζήτημα προσπαθούν να δώσουν ερευνητές από το Rothamsted Research, στη Βρετανία. Οπως αναφέρει ο Guardian, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα γενετικά τροποποιημένο σιτάρι που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή ψωμιού που όταν ψήνεται παράγει χαμηλότερα επίπεδα ακρυλαμίδιου.
Χρησιμοποίησαν την επαναστατική τεχνολογία γονιδιακής… κοπτοραπτικής Crispr, που επιτρέπει την επιλεκτική τροποποίηση του DNA ζωντανών οργανισμών. Αυτή η τεχνολογία προσαρμόστηκε από φυσικά συστήματα επεξεργασίας γονιδίων που βρίσκονται στα βακτήρια.
Η μέθοδος
Το σιτάρι περιέχει ένα αμινοξύ που ονομάζεται ελεύθερη ασπαραγίνη και συμβάλλει στην αποθήκευση αζώτου. Οταν το ψωμί ψήνεται, τηγανίζεται ή φρυγανίζεται, αυτό το αμινοξύ μετατρέπεται σε μια τοξική ένωση που ονομάζεται ακρυλαμίδιο, η οποία έχει ταξινομηθεί από τους επιστήμονες ως δυνητικά καρκινογόνος.
Σύμφωνα με αποτελέσματα διετών δοκιμών σε χωράφια, το σιτάρι που παράγεται με την τεχνική Crispr μπορεί να συγκεντρώνει σημαντικά λιγότερη ελεύθερη ασπαραγίνη χωρίς να επηρεάζεται η απόδοση της σοδειάς. Αυτό με τη σειρά του μειώνει την παραγωγή ακρυλαμιδίου στα τρόφιμα. Ψωμιά και μπισκότα από επεξεργασμένο σιτάρι έδειξαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα ακρυλαμιδίου, ακόμη και κάτω από τα ανιχνεύσιμα όρια μετά το ψήσιμο.
Οι επιστήμονες συνέκριναν γραμμές σιταριού που τροποποιήθηκαν με Crispr, με σιτάρι που υποβλήθηκε σε συμβατική εγκεκριμένη μέθοδο δημιουργίας τυχαίων μεταλλάξεων μέσω χημικών παραγόντων. Η επεξεργασία με Crispr στόχευσε το γονίδιο που είναι υπεύθυνο για την παραγωγή ασπαραγίνης, ενώ μια άλλη γραμμή στόχευσε ένα σχετικό γονίδιο. Αυτές οι στοχευμένες τροποποιήσεις μείωσαν την ελεύθερη ασπαραγίνη στο σιτάρι κατά 59% και μέχρι 93% στη διπλά τροποποιημένη γραμμή, χωρίς καμία μείωση της απόδοσης.
Σύμφωνα με τη δρ Νάβνιτ Κορ, επικεφαλής ερευνήτρια στο Rothamsted Research, «αυτή η εργασία δείχνει τη δύναμη της τεχνολογίας Crispr να επιφέρει ακριβείς και ωφέλιμες αλλαγές στη γενετική των καλλιεργειών. Με κατάλληλα ρυθμιστικά πλαίσια μπορούμε να ξεκλειδώσουμε σημαντικά οφέλη για τη γεωργία και τα συστήματα τροφίμων».
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει αναχθεί σε ένα από τα παγκόσμια κέντρα έρευνας για την επεξεργασία γονιδίων μετά το Brexit, καθώς οι κανόνες της ΕΕ για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα δεν ισχύουν πλέον εκεί. Ο Νόμος για τη Γενετική Τεχνολογία (Precision Breeding) του 2023 διευκολύνει την ανάπτυξη και εμπορία γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών και ζώων – αν και αναμένεται να τεθεί σε κίνδυνο λόγω μιας νέας συμφωνίας SPS (sanitary and phytosanitary) μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ, που ενδέχεται να επιβραδύνει την υιοθέτηση καλλιεργειών ακριβείας.
«Το σιτάρι με χαμηλό ακρυλαμίδιο θα επιτρέψει στις εταιρείες τροφίμων να συμμορφώνονται με τα εξελισσόμενα πρότυπα ασφάλειας χωρίς να θυσιάζουν την ποιότητα των προϊόντων ή να επωμίζονται σημαντικά κόστη παραγωγής. Παράλληλα προσφέρει μια ουσιαστική ευκαιρία να μειωθεί η διατροφική έκθεση των καταναλωτών στο ακρυλαμίδιο», αναφέρει ο καθηγητής Νάιτζελ Χάλφορντ, από το Rothamsted Research, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News