Η δίκη για την δολοφονία του Κυβερνήτη Ι. Α. Καποδίστρια

Η δίκη για την δολοφονία του Κυβερνήτη Ι. Α. Καποδίστρια – Διπλωματική Εργασία της Φωτεινής Σταύρου Αλεξανδράκη, Νομική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα, 2022.

Εισαγωγή – Τα γεγονότα και τα πρόσωπα στην διαδρομή προς το τέλος – Μία διήγηση της 27ης Σεπτεμβρίου 1831 – Εξιστορήσεις των σχετικών με την δολοφονία γεγονότων – Η προανακριτική διερεύνηση της δολοφονίας από την στρατιωτική δικαιοσύνη  – Η δίκη για την δολοφονία του Κυβερνήτη και η εκτέλεση του Γ.Μαυρομιχάλη –  Η διακρίβωση της ευθύνης των προσώπων κατά την εξακολούθηση των προανακρίσεων – Επίλογος

Διαβάστε επίσης:23 Ιουνίου σαν σήμερα: 1996 πεθαίνει ο Ανδρέας Παπανδρέου - Militaire.gr

Νεανικό πορτρέτο του Ιωάννη Καποδίστρια, Ελαιογραφία Αγνώστου, Μητροπολιτικό Μέγαρο Κέρκυρας.

Αίθουσα συναθροίσεων. 19ος αι. Αριστερά εικονίζεται ο Ιωάννης Καποδίστριας, καθώς ένα παιδί του παραδίδει το στεφάνι της δόξας και ένα άλλο κρατά την πλάστιγγα της Δικαιοσύνης. Μεταξύ των παρευρισκομένων, οι οποίοι φορούν ευρωπαϊκές ενδυμασίες, διακρίνεται ένας με στολή εύζωνα, ίσως ο Σπηλιάδης. Άγνωστος καλλιτέχνης. λάδι σε μουσαμά, 71×98,5 εκ. Συλλογή Διονύση Φωτόπουλου.

Πορτρέτο του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη (1765 ή 1773 -1848). Υδατογραφία σε φίλντισι, διαστάσεις 16 x 12 εκ. Έργο του Χένρι Τζον Τζορτζ Χέρμπερτ (Henry John George Herbert 1800 -1849).

Διαβάστε επίσης:ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 22 Ιουνίου 1941: “Barbarossa”, η γερμανική επίθεση στη Σοβιετική Ένωση

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στο κάστρο του Δαμαλά, 1827. Λιθογραφία, Καρλ Κράτσαϊζεν (Karl Krazeisen, 1794-1878).

Δ. Τσόκου: Ο Γεώργιος Κοζώνης. Σπουδή για τη «Δολοφονία του Καποδίστρια» της Τεργέστης. Τέμπερα σε χαρτόνι, 0,28Χ0,17 μ. Μουσείο Μπενάκη. Ο Γεώργιος Κοζώνης επί Καποδίστρια ανήκε στη σωματοφυλακή του κυβερνήτη.

Αntonios Figuerra d’ Almeida (Αλμέιντα Αντόνιο Φιγκέιρα ντ’). Ελαιογραφία – Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

Διαβάστε επίσης:ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ – 22 Ιουνίου 1940: Το βαγόνι της Κομπιένης, η Γαλλία παραδίδεται

Μαυρομιχάλης Κωνσταντίνος, ελαιογραφία, Ελένη Προσαλέντη, 1899, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

Καλλιόπη Σπ. Παπαλεξοπούλου. Φώτο από το « Ημερολόγιον του 1904, Κ. Φ . Σκόκου », Τόμ. 19, Αρ. 1, σελ. 241.

Διονυσίου Τσόκου: «Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια» λάδι σε καμβά, 60 Χ 81 εκατ. Μουσείο Μπενάκη.

Νικόλαος Σπηλιάδης

Δολοφονία του Ι. Καποδίστρια. Έργο του Χαράλαμπου Παχή το 1872. Πιθανόν το έργο να είναι μια προμελέτη. Οι διαστάσεις του είναι σχετικά μικρές και η σκηνή εκτυλίσσεται στο εσωτερικό ης εκκλησίας, έξω από την ιστορική πραγματικότητα.

Προσωπογραφία του Γεωργίου Μαυρομιχάλη, ελαιογραφία σε μουσαμά του Επαμεινώνδα Κοντιάδη. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

Η δολοφονία του Καποδίστρια , χαλκογραφία, Thomas-François Guérin | Alphonse-Charles Masson, 1847. Η απόδοση της σκηνής παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι Ευρωπαίοι καλλιτέχνες, μη γνωρίζοντας λεπτομέρειες, τοποθέτησαν τη σκηνή του εγκλήματος στο εσωτερικό του ναού και απεικόνισαν τον Καποδίστρια όπως φαντάζονταν πως μάλλον θα ήταν ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας. Ο πολιτικός εικονίζεται με φέσι, φουστανέλα και σελάχι. Είναι ζωσμένος με μαχαίρια και σπαθιά, χωρίς να διαφέρει ούτε ελάχιστα από τους δολοφόνους.
Κατάλογος έκθεσης, «Ιωάννης Καποδίστριας – Ο πρωτομάρτυρας της νέας Ελλάδας». Η έκθεση πραγματοποιήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου – Παράρτημα Ναυπλίου. Επιμέλεια: Λαμπρινή Καρακούρτη – Ορφανοπούλου.

Προσωπογραφία του Γεωργίου Μαυρομιχάλη μπεϊζαντέ. Άγνωστος δημιουργός. Ελαιογραφία σε μουσαμά. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο.

Τσώκρης Δημήτριος (1796 – 1875). Εξέχουσα στρατιωτική προσωπικότητα του 1821 και κατόπιν βουλευτής Άργους.

Γεώργιος Μαυρομιχάλης, Πόρος, 1827. Λιθογραφία, Καρλ Κράτσαϊζεν (Karl Krazeisen, 1794-1878).

Μια διαφορετική απεικόνιση του Ιωάννη Καποδίστρια. Από τις σπάνιες φορές που εικονίζεται ολόσωμος. Δημοσιεύεται στο έντυπο της έκθεσης της Βουλής των Ελλήνων, με τίτλο «Ιωάννης Καποδίστριας, η πορεία του στο χρόνο», 2016.

[1]

• Αλεξάκης, Ε. (1980): Τα γένη και η οικογένεια στην παραδοσιακή κοινωνία της Μάνης, διδακτορική διατριβή, Αθήνα.
• Αρχείον Ιωάννου Καποδίστρια, τ. Ζ΄, Ιστορικά Κείμενα (1986), Κέρκυρα.
• Αρχείον Ιωάννου Καποδίστρια, τ. Ι, Ιστορικά Κείμενα (1983), Κέρκυρα.
• Βερναρδάκης, Δ. (2009): Καποδίστριας και Όθων, (πρώτη δημοσίευση 1875, Νέα Ημέρα της Τεργέστης), Εκάτη, Αθήνα.
• Βουγιούκας, Κ. (1985): Στρατιωτικόν Ποινικόν Δίκαιον – Ουσιαστικόν, εκδ. Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη.
• Correspondance du Comte Capodistrias, t. IV, (1839), publiées par E.-A. Betant, Genève.
• Γατόπουλος, Δ. (1932): Ιωάννης Καποδίστριας. Ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος, εκδοτικός οίκος Δημητράκου Α. Ε., Αθήναι.
• Γουντχάους, Κ. Μ. (2020): Καποδίστριας. Ο θεμελιωτής της Ανεξαρτησίας της Ελλάδας, μτφρ. Σ. Αργυροπούλου, Μίνωας, Αθήνα.
• Δαφνής, Γ. (2018): Ιωάννης Α. Καποδίστριας. Η γένεση του ελληνικού κράτους, Κάκτος, Αθήνα.
• Δεληγιάννης, Κ. (1957): Απομνημονεύματα, τ. Γ΄, στη σειρά Απομνημονεύματα Αγωνιστών του 21, αρ.18, εκδ. Γ. Τσουκαλά, Αθήναι.
• Δημακόπουλος, Γ. Δ. (1966): ‘’Αι Κυβερνητικαί Αρχαί της Ελληνικής Πολιτείας (1827-1833)’’, Ο Ερανιστής, τ. 4,τεύχ. 21-22, σελ. 117-154
• Δραγούμης, Ν. (1874): Ιστορικαί Αναμνήσεις, Αθήναι.
• Δωροβίνης, Β. Κ. (1981): «Θανατική ποινή: Η πρώτη εφαρμογή και ‘’υποδοχή’’ της στη νεότερη Ελλάδα, Νομικό Βήμα, τ. 29, σελ. 1459-1462, Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, Αθήνα
• «Εκ των ιστορικών απομνημονευμάτων του Ρώσου διπλωμάτου Κόμητος Ι. Ριμπωπιέρ», Παρνασσός, τ. Ζ΄, (1883),σελ. 679-687, Αθήναι
• Ενεπεκίδης, Π. Κ. (1965):Ρήγας-Υψηλάντης-Καποδίστριας. Έρευναι εις τα Αρχεία της Αυστρίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Γαλλίας και Ελλάδος, Εστία, Αθήναι
• Επιστολαί Ι. Α. Καποδίστρια,τ.4 (εκδ. Ε. Α. Μπετάν), μτφρ. Μ. Σχινάς, (1843), Αθήναι
• Ευρετήριο Αρχείου Καποδιστριακής περιόδου: Στρατιωτικά τεκμήρια (1827-1833), Γενικό Επιτελείο Στρατού, Έκδοση Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού (2007), επιμέλεια Ν. Φ. Τόμπρος
• Farcy, J. C. (2007): Documents sur la justice militaire Musée Criminocorpus publié le 21 septembre 2007, consulté le 18 juin 2023. https://criminocorpus.org/fr/ref/25/ 16980
• Finlay, G. (1877): History of the Greek Revolution, v. VII, (Edinburgh-London, 1861, v. 2 -reissued as v. VII of History of Greece 1877), Oxford
• Ιδρωμένος, Α. Μ. (1900): Ιωάννης Καποδίστριας. Κυβερνήτης της Ελλάδος, Αθήναι
• Καλπαδάκης, Γ. (2019): Εισαγωγή και σχόλια στο Ν.Σπηλιάδης. Αναίρεσις. Η απάντηση ενός Έλληνα στον Friedrich Thiersch, Ποταμός, Αθήνα
• Καρδαμίτση-Αδάμη, Μ. (2013): «Ναύπλιο: από την τειχισμένη μεσαιωνική πόλη στην ανοικτή πόλη του 19^ου αιώνα (1828-1870)» στον συλλογικό τόμο Ναυπλιακά Ανάλεκτα VIII, Πρακτικά Επιστημονικού Συμποσίου ‘150 χρόνια Ναυπλιακή Επανάσταση 1 Φεβρουαρίου-8 Απριλίου 1862’, Ναύπλιο, 12-14 Οκτωβρίου 2012, (επιμ. Τ. Ε. Σκλαβενίτης, Μ. Βελιώτη-Γεωργοπούλου),σελ.327-348,Δήμος Ναυπλιέων και Πνευματικό Ίδρυμα «Ιωάννης Καποδίστριας», Ναύπλιο
• Κασομούλης, Ν. Κ.(1941): Ενθυμήματα Στρατιωτικά της Επαναστάσεως των Ελλήνων 1821-1833,τόμ. Β΄, (εκδ. Γ. Βλαχογιάννης), Αρχεία της Νεωτέρας Ελληνικής Ιστορίας, Πάγκειος Επιτροπή, Αθήναι
• Κασομούλης, Ν. Κ. (1942): Ενθυμήματα Στρατιωτικά της Επαναστάσεως των Ελλήνων 1821-1833, τόμ. Γ΄, (εκδ. Γ. Βλαχογιάννης), Αρχεία της Νεωτέρας Ελληνικής Ιστορίας, Πάγκειος Επιτροπή, Αθήναι
• Κλαμαρής, Ν. Κ. (2021): «Τα εισαγωγικά διαγνωστικής δίκης ένδικα βοηθήματα και ένδικα μέσα της Καποδιστριακής Πολιτικής Διαδικασίας 1830», Αρμενόπουλος, τόμ. 8,έτος 75^ο (Αύγουστος 2021), σελ. 1297-1324, Δικηγορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη
• Κόκκινος, Δ. Α. (1974): Η Ελληνική Επανάστασις, τόμος έκτος, Μέλισσα, Αθήναι
• Κουγέας, Σ. Β. (1956): «Η διαθήκη του εκ των φονέων του Καποδίστρια Γεωργίου Μαυρομιχάλη», Πελοποννησιακά, τ. Α΄, σ. 347-377
• Κούκου, Ε. Ε (1997): Ιωάννης Καποδίστριας Ρωξάνδρα Στούρτζα. Μία ανεκπλήρωτη αγάπη, Εστία, Αθήνα
• Κρεμμυδάς, Β. (1977): «Η δολοφονία του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια», Ο Ερανιστής, τ. 14, σελ. 217-281
• Le Graverend, J. M. E. (1839): Δικονομία των Διαρκών Στρατοδικείων ή Εγχειρίδιον των Στρατοδικών, μτφρ. Κ. Αξελός, τυπογραφία Κ. Ράλλη, Αθήναι
• Λούκος, Χ. Κ. (1974): «Ο Κυβερνήτης Ιω. Καποδίστριας και οι Μαυρομιχαλαίοι», Μνήμων,τ.4, σελ.1-110
• Λούκος, Χ. Κ. (1991): «Η ενσωμάτωση μιας παραδοσιακής αρχοντικής οικογένειας στο νέο ελληνικό κράτος. Η περίπτωση των Μαυρομιχαλαίων» στον συλλογικό τόμο Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας(18^ος -20^ος αιώνας), (επιμ. Γ. Β. Δερτιλής, Κ. Κωστής), σελ.131-144, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή
• Λούκος, Χ. Κ. (2015): ‘’Η Αντιπολίτευση κατά του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια: Επανεξέταση κάποιων προσεγγίσεων’’ στον συλλογικό τόμο Ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας. Κριτικές προσεγγίσεις και επιβεβαιώσεις, (επιμ.Γ.Γεωργής), σελ.54-67, Καστανιώτης, Αθήνα
• Λουλές, Δ. (1985): «Η δολοφονία του Ι. Καποδίστρια και η Ρωσία», Μνήμων,τ.10, σελ.77-95
• Μάμουκας, Α. (1839): Τα κατά την Αναγέννησιν της Ελλάδος, τ. 2, Πειραιεύς
• Μάμουκας, Α. (1839): Τα κατά την Αναγέννησιν της Ελλάδος, τ.9, Πειραιεύς
• Μανωλεδάκης, Ι. (2007): «Ιδεολογικοπολιτικοί προσανατολισμοί του ελληνικού ποινικού δικαίου κατά την ιστορική του εξέλιξη», Ιστορία του ποινικού δικαίου και των ποινικών θεσμών, (επιμ. Λ. Κοτσαλής, Σ.Κιούπης), Ποινικά 71, σελ.339-359, Εκδ. Α. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή.
• Mendelsohnn-Bartholdy, K. (1876): Ιστορία της Ελλάδος. Μέρος Δεύτερον. Από του Κυβερνήτου μέχρι της ενηλικιότητος του Βασιλέως Όθωνος, (μτφρ. Α. Βλάχος), εκδ. Α. Κορομηλάς, Αθήναι.
• Μπουτζουβή-Μπανιά, Α. (1986): «Το Ναύπλιο στα χρόνια 1828-1833. Σκιαγράφηση της κοινωνικής, πολιτισμικής και πνευματικής ζωής.», Ο Ερανιστής, τ.18,σελ.105-136
• Ο Γέρων Κολοκοτρώνης, τ.Β΄(1889), Εστία, Αθήναι
• Papadopoulo – Vretos, A. (1838): Mémoires Biographiques – Historiques sur le Président de la Grèce, Le Comte Jean Capodistrias, t. II, Paris
• Παπαδόπουλος, Κάρπος (1976): Απάνθισμα του ιστορικού αγώνος των Ελλήνων, (επιμ. Θ. Δίζελος), εκδόσεις Παπαζήση, Αθήναι
• Πετρίδης, Π. Β. (1974): Η διπλωματική δράσις του Ιωάννου Καποδίστρια υπέρ των Ελλήνων 1814-1831, Θεσσαλονίκη
• Πικραμένου-Βάρφη, Δ. (1983): Πρόλογος στο Αρχείον Ιωάννου Καποδίστρια, τόμος Ι, σειρά Ιστορικά Κείμενα, σελ. θ΄-λ΄, Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών, Κέρκυρα
• Ραγκαβής, Α. Ρ. (1894): Απομνημονεύματα, τόμος πρώτος, Εστία, Αθήνα
• Σπηλιάδης, Ν. (2019): Αναίρεσις. Απάντηση ενός Έλληνα στον Friedrich Thiersch, (μτφρ. Α. Παπαδιαμάντης), (επιμ. Γ. Καλπαδάκης), Ποταμός, Αθήνα
• Τερτσέτης, Γ (1970): Απομνημονεύματα Αγωνιστών του 1821, (επιμ. Ν. Κονόμος), Αθήνα
• Tουρτόγλου, M. Α. (1976) «Περί της απονομής χάριτος κατά το βυζαντινόν και μεταβυζαντινόν δίκαιον μέχρι και του Kαποδιστρίου», Επετηρίς του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου (ΕΚΕΙΕΔ) και των Παραρτημάτων, τ.20-21 (1973-1974), σελ. 3-13.
• Τουρτόγλου, Μ. Α. (1978): «Η δικαιοσύνη εις την Μάνην επί Καποδιστρίου», Επετηρίς Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου (ΕΚΕΙΕΔ) και των Παραρτημάτων, τ. 23 (1976-1978), σ. 19-37, Αθήνα.
• Τουρτόγλου, Μ. Α. (1998): «Τα σχέδια του ‘’Διοργανισμού των Δικαστηρίων’’ και της ‘’Πολιτικής και Εγκληματικής Διαδικασίας’’. Παρατηρήσεις και εισηγήσεις των δικαστικών αρχών», Δελτίο ΚΕΙΝΕ 1,81επ. = Μελετήματα III, σελ.211-230
• Zecchini, P. (1866): Quadri della Grecia Moderna, Venezia

Τεκμήρια – Διαδικτυακές Πήγες

-Απάνθισμα των Εγκληματικών στην http://digital.lib.auth.gr/record.79824/files/arc-2007-38080.pdf

-Code pénal de 1810    https://ledroitcriminel.fr/la_legislation criminelle/anciens_textes/ code_penal_1810/code_penal_1810_2.htm

-Γενική Εφημερίς της Ελλάδος :

φ.69, έτους ΣΤ΄(9/9/1831)

φ. 78, έτους ΣΤ΄(10/10/1831)

φ. 81, έτους ΣΤ΄(21/10/1831)

φ. 84-85, έτους ΣΤ΄(4 /11/1831)

φ. 10, έτους Ζ΄(6/2/1832)

φ. 13, έτους Ζ΄(17/2/1832)

φ. 14, έτους Ζ΄(20/2/1832)

φ.19, έτους Ζ΄(9/3/1832)

φ. 20, έτους Ζ΄(12/3/1832)

φ. 21, έτους Ζ΄(16/3/1832)

φ. 23, έτους Ζ΄(23/3/1832)

-Διαθήκη Γεωργίου Μαυρομιχάλη στην https://www.notariesofeurope-exhibition.eu/wp-content/uploads/2019/10/grece-testament-1831_c.pdf

-Ψηφίσματα 152/15-8-1830, «Περί Διοργανισμού Δικαστηρίων» και 153/1830 (Εγκληματική Διαδικασία) στην

http://srv1-vivl-volou.mag.sch.gr/islandora/object/voDKI%3A203

-07.Documents sur la justice militaire Musée Criminocorpus publié le 21 septembre 2007, (révision J. C. Farcy), consulté le 24 octobre 2022

https://criminocorpus.org/fr/outils/sources-judiciaires-contemporaines/presentation-des-thematiques/documents-sur-la-justice-m/

Φωτεινή Στ. Αλεξανδράκη

Διπλωματική Εργασία, Νομική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα, 2022.

– Οι επισημάνσεις με έντονα γράμματα και οι εικόνες που συνοδεύουν το κείμενο οφείλονται στην Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη.

Σχετικά θέματα: