Skip to content
Διάρκεια άρθρου: Λιγότερο απο 1 λεπτό Λεπτά

Νέμεσις: Τι πίστευαν οι αρχαίοι Έλληνες για τη θεά που τιμωρεί την ύβρη και η σύγχρονη ελληνική αποτροπή – Nemesis HD

Η λέξη Νέμεσις

Ρωμαϊκό αντίγραφο (2ος αι. μ.Χ.) του λατρευτικού αγάλματος της Νεμέσεως του Ραμνούντα, έργου του Αγοράκριτου. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρ. 3949. Πηγή: George E. Koronaios / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Το άγαλμα της Θέμιδος από τον Ραμνούντα (περίπου 300 π.Χ.), που βρέθηκε στον μικρό ναό δίπλα στο ιερό της Νεμέσεως. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Πηγή: George E. Koronaios / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
Ο τότε Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Στρατηγός Κωνσταντίνος Φλώρος, στην ομιλία του Ιανουαρίου 2023 για τα «όπλα Νέμεσις και Τίσις». Πηγή: ΓΕΕΘΑ

Η επανεμφάνιση της λέξης δεν είναι ρητορικό στολίδι. Η αρχαία Νέμεσις περιγράφει με ακρίβεια τη λογική της αποτροπής: δεν πρόκειται για επιθετική απειλή ούτε για εκδίκηση, αλλά για την πειστική βεβαιότητα ότι η υπέρβαση του μέτρου θα έχει κόστος μεγαλύτερο από το όφελος. Η παρατήρηση του Αρτάβανου ότι ένας μεγάλος στρατός μπορεί να χαθεί από έναν μικρό είναι, εκτιμούμε, το παλαιότερο επιχείρημα υπέρ της ποιότητας απέναντι στην ποσότητα, το ίδιο που διατρέχει σήμερα κάθε συζήτηση για την ισορροπία ισχύος στο Αιγαίο. Μια χώρα μικρότερη από τον αντίπαλό της δεν αποτρέπει με τον αριθμό, αλλά με την τεχνολογία, την εκπαίδευση, τη γνώση του πεδίου και την ικανότητα να κάνει ορατό το τίμημα της ύβρεως.

– Advertisement –

Αυτό είναι και το περιεχόμενο που επιλέξαμε να δώσουμε στο όνομα NEMESIS HD. Από το 2014, όταν ξεκίνησε ως ανεξάρτητη πρωτοβουλία, η δουλειά του site είναι να φωτίζει τα δεδομένα της ισχύος, με τεκμηρίωση από πρωτογενείς πηγές, ώστε ο αναγνώστης να ξέρει τι διαθέτει η χώρα, τι της λείπει και τι ετοιμάζει ο αντίπαλος. Στην ίδια λογική κινείται και η σειρά ερευνών μας με τίτλο «ΝΕΜΕΣΙΣ», που χαρτογραφεί με δορυφορική φωτοερμηνεία τουρκικές στρατιωτικές υποδομές. Η Νέμεσις των αρχαίων δεν ήταν τυφλή οργή αλλά απόδοση του δικαίου, και αυτό ακριβώς ζητούμε από την ενημέρωση για την άμυνα: να μετρά σωστά, να μην υπερβάλλει και να θυμίζει ότι η αλαζονεία πάντα πληρώνεται.

Συχνές ερωτήσεις για τη Νέμεση

Τι σημαίνει η λέξη Νέμεσις;

Προέρχεται από το ρήμα «νέμω» (μοιράζω, απονέμω) και σημαίνει την απόδοση του δικαίου μεριδίου, δηλαδή τη δίκαιη τιμωρία όποιου ξεπερνά το μέτρο. Στον Όμηρο σημαίνει τη δίκαιη αγανάκτηση και από τον Ησίοδο και μετά προσωποποιείται ως θεά που τιμωρεί την ύβρη.

Είναι η Νέμεσις το ίδιο με την εκδίκηση;

Όχι. Η εκδίκηση είναι προσωπική ανταπόδοση, ενώ η Νέμεσις είναι η αποκατάσταση της τάξης όταν κάποιος, από αλαζονεία, ξεπερνά τα όρια. Η σημερινή αγγλική σημασία του nemesis ως «αρχεχθρός» είναι μεταγενέστερη.

Ποιανής κόρη ήταν η θεά Νέμεσις;

Κατά τη Θεογονία του Ησιόδου (στίχοι 223-224) ήταν κόρη της Νύχτας. Ο Παυσανίας αναφέρει και την παράδοση που την ήθελε κόρη του Ωκεανού, ενώ μια εκδοχή του μύθου την παρουσιάζει ως μητέρα της ωραίας Ελένης από τον Δία.

Πού βρίσκεται το ιερό της Νεμέσεως;

Στον Ραμνούντα, στο βορειοανατολικό άκρο της Αττικής, πάνω από τον Ευβοϊκό κόλπο, κοντά στον Μαραθώνα. Ήταν το σημαντικότερο ιερό της θεάς στον ελλαδικό χώρο και ο αρχαιολογικός χώρος είναι επισκέψιμος.

Ποιος έφτιαξε το άγαλμα της Νεμέσεως στον Ραμνούντα;

Το Υπουργείο Πολιτισμού και η σύγχρονη έρευνα το αποδίδουν στον Αγοράκριτο, μαθητή του Φειδία, ενώ ο Παυσανίας το αποδίδει στον ίδιο τον Φειδία. Σύμφωνα με τον Παυσανία, φτιάχτηκε από το παριανό μάρμαρο που είχαν φέρει οι Πέρσες στον Μαραθώνα για να στήσουν τρόπαιο.

Τι σχέση έχει η Νέμεσις με την ύβρη;

Είναι η απάντησή της. Για τους αρχαίους Έλληνες η ύβρις, η αλαζονεία του ισχυρού, οδηγεί στην άτη, την τύφλωση, και αυτή στη Νέμεση, την πτώση. Ο Ηρόδοτος και ο Αισχύλος εξήγησαν έτσι την ήττα του Ξέρξη το 480-479 π.Χ.

Το πρωτότυπο άρθρο https://nemesishd.gr/analisis/nemesis-archaioi-ellines-ybris/ ανήκει στο Ιστορία – Nemesis HD .

‹ ›