«Εις την ζωήν μου δεν έχω ξαναδή τέτοιο κακό (…).
Το οικονομικό κόστος, σύμφωνα με διεθνείς Οργανισμούς, υπολογίστηκε στα 150 εκ. δολάρια. Η Ελληνική Κυβέρνηση το εκτιμούσε στα 500 εκ. δολάρια. Ο Έλληνας πρόξενος στην Κων/πολη, Άγης Καψαμπέλης, περιέγραψε τους στόχους των τουρκικών βιαιοτήτων: «Την καταστροφήν της οικονομικής ισχύος των Ελλήνων, την καταστροφήν της κοινότητας και της θρησκευτικής ζωής, και την ηθική τους καταρράκωση».
Μετά από το πογκρόμ, δεκάδες χιλιάδες ομογενείς εγκατέλειψαν την Κωνσταντινούπολη
και η κοινότητα συρρικνώθηκε σε 2.000 περίπου. Μαρτυρίες ξένων αυτοπτών μαρτύρων καταγράφουν την τουρκική βαρβαρότητα και αγριότητα. Καναδός γράφει:
«Εις την ζωήν μου δεν έχω ξαναδή τέτοιο κακό (…). Χωρίς να το καταλάβω, ευρέθην μεταξύ αγριανθρώπων, οίτινες έσπαζαν τας προθήκας ελληνικών καταστημάτων, έθετον πυρ και ελεηλάτουν. Εκτύπων γυναίκας, γέροντας και μικρά παιδία με λύσσαν προδίδουσαν μαύρην ψυχήν».
Γερμανός δημοσιογράφος γράφει: «Σήμερον την πρωίαν ο πρόεδρος (της Τουρκίας, Τζελάλ Μπαγιάρ) με κλειστόν αυτοκίνητον διήρχετο τους σωρούς των υλικών και ηθικών ερειπίων, κάτω από τα οποία έκλαιον τα αλλόπιστα τέκνα της χώρας του, οι Έλληνες, οι Αρμένιοι, οι Εβραίοι (…). Το μίσος αυτό εξέσπασε την νύκταν της 6ης Σεπτεμβρίου εις όλα τα σημεία της πόλεως (…) σχεδόν συγχρόνως εξεχύθησαν εις τους δρόμους βανδαλικά πλήθη».
Αμερικανός δημοσιογράφος, ο Φρέντερικ Σόντερν, που ήταν αυτόπτης μάρτυρας, έγραψε στο Reader’s Digest: «Πέντε μεγάλες αρτηρίες συγκλίνουν προς την πλατεία Ταξίμ, και πυκνές φάλαγγες όχλου ξεχύνονταν από αυτές. Παντού ακούγονταν οι ρυθμικές κραυγές: ‘‘Σκοτώστε τους Έλληνες’’. ‘‘Ήρθε η νύκτα της κρίσεως’’, φώναζε ο ένας. ‘‘Να καθαρίσουμε τη μητέρα πατρίδα απ’ τον άπιστο’’. Η Κωνσταντινούπολη ήταν μια πόλη που είχε χάσει τα λογικά της…».
Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Τζελάλ Μπαγιάρ, ο πρωθυπουργός, Αντνάν Μεντερές, ο υπουργός Εξωτερικών, Φατίν Ρουστού Ζορλού και ο υπουργός Εσωτερικών, Φουάτ Κιοπρουλού, καταδικάστηκαν σε θάνατο για συνωμοσία «για να καταστρέψουν την περιουσία των Ελλήνων συμπολιτών των Τούρκων».
Η Τουρκία, κατά τον διακεκριμένο Νεοκλή Σαρρή, δεν έχει Ιστορία αλλά βεβαρημένο ποινικό μητρώο με γενοκτονίες, εθνοκτονίες λαών. Ο ελληνοκτόνος Ατατούρκ στηρίχτηκε στις θεωρίες του ρατσιστή Ζιγιά Γκιοκάλπ για να δημιουργήσει τον «νέο Τούρκο» με μια «νέα Ιστορία» και μια «νέα γλώσσα». Κατά τον Γκιοκάλπ, συγκρινόμενοι προς άλλους λαούς «οι Τούρκοι υπερέχουν στα ήθη. Η τουρκική Ιστορία είναι μια έκθεση ηθικών αρετών».
Αυτές τις… «ηθικές αρετές» υπέστησαν με τη γνωστή τουρκική βαναυσότητα και σφαγιαστική βαρβαρότητα, οι Κούρδοι, οι Αρμένιοι, οι Έλληνες, οι Ασσύριοι, οι Αλεβίτες, ακόμα και Εβραίοι. Οι Έλληνες της Κύπρου γνωρίσαμε τις «ηθικές αρετές» του Αττίλα το 1974. Οφείλουμε να θυμόμαστε τα Σεπτεμβριανά, ειδικά τι σημαίνει Τούρκος. Μας το είπε ο Βίκτωρ Ουγκώ, σε ποίημά του για τη σφαγή της Χίου: «Τούρκοι διαβήκαν, χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα…».