Skip to content
Διάρκεια άρθρου: Λιγότερο απο 1 λεπτό Λεπτά

Αλάσκα: Η παγωμένη γη που η Ρωσία πούλησε και οι ΗΠΑ κέρδισαν

Το 1867, οι Ηνωμένες Πολιτείες αγόρασαν από τη Ρωσία μια έκταση υπερδιπλάσια του Τέξας, πληρώνοντας 7,2 εκατομμύρια δολάρια. Για ορισμένους επικριτές, η Αλάσκα ήταν απλώς ένα πανάκριβο ψυγείο. Αργότερα, όμως, ο χρυσός, το πετρέλαιο και η στρατηγική της θέση άλλαξαν την εικόνα. Η ιστορία αυτής της αγοράς δεν αφορά μόνο μια εντυπωσιακή οικονομική ευκαιρία. Αφορά επίσης τους ανθρώπους που ζούσαν εκεί χιλιάδες χρόνια πριν και δεν ρωτήθηκαν ποτέ για την πώληση της γης τους.

Μια γη που δεν ήταν ποτέ άδεια
Στην τελευταία εποχή των παγετώνων, η χαμηλότερη στάθμη της θάλασσας αποκάλυπτε τη Βεριγγία, μια χερσαία γέφυρα ανάμεσα στη Σιβηρία και την Αλάσκα. Άνθρωποι κατοικούσαν στην ευρύτερη περιοχή τουλάχιστον πριν από 15.000 χρόνια. Οι Ινουπιάτ και οι Γιούπικ κυνηγούσαν φάλαινες και φώκιες, οι Ουνάνγκαξ ανέπτυξαν εξαιρετικές θαλάσσιες δεξιότητες, ενώ οι Τλίνγκιτ και οι Χάιντα έχτιζαν μεγάλα ξύλινα σπίτια. Η Αλάσκα είχε ήδη πολλούς λαούς, γλώσσες και οργανωμένες κοινωνίες.

Δέκα χρόνια προετοιμασίας, δέκα ώρες εξερεύνησης
Το 1741, η αποστολή του Vitus Bering έφτασε στην Αλάσκα για λογαριασμό της Ρωσίας. Ο φυσιοδίφης Georg Steller, έπειτα από περίπου δέκα χρόνια προετοιμασίας της αποστολής, είχε μόλις δέκα ώρες για έρευνα στην ξηρά. Η επιστροφή εξελίχθηκε σε τραγωδία: σκορβούτο, ναυάγιο και ο θάνατος του Bering. Οι επιζώντες, ωστόσο, επέστρεψαν με γούνες θαλάσσιας ενυδρίδας, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα ιδιαίτερα επικερδές εμπόριο.

Το βαρύ τίμημα της γούνας
Οι Ρώσοι κυνηγοί χρειάζονταν τις γνώσεις των Ουνάνγκαξ και τους εξανάγκαζαν να κυνηγούν, κρατώντας γυναίκες και παιδιά ως ομήρους. Η βία και οι ασθένειες αποδεκάτισαν τον πληθυσμό τους: μέσα σε περίπου πενήντα χρόνια χάθηκε γύρω στο 80%. Το 1799, η Ρωσοαμερικανική Εταιρεία απέκτησε τον έλεγχο της αποικίας. Πίσω από τον πλούτο του εμπορίου βρισκόταν έτσι ένα τεράστιο ανθρώπινο κόστος.

Γιατί η Ρωσία αποφάσισε να πουλήσει
Μέχρι τη δεκαετία του 1850, οι θαλάσσιες ενυδρίδες είχαν λιγοστέψει επικίνδυνα και τα έσοδα μειώνονταν. Η αποικία ήταν μακρινή και δύσκολη στην άμυνα. Μετά την ήττα στον Κριμαϊκό Πόλεμο, η Ρωσία φοβόταν ότι η Βρετανία θα μπορούσε να καταλάβει την Αλάσκα μέσω του γειτονικού Καναδά. Η πώληση στις ΗΠΑ έμοιαζε προτιμότερη από την απώλειά της χωρίς αντάλλαγμα.

Η συμφωνία που υπογράφηκε χαράματα
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών William Seward έβλεπε την Αλάσκα ως πέρασμα προς τον Ειρηνικό και το εμπόριο με την Ασία. Η συμφωνία υπογράφηκε στις τέσσερις το πρωί, στις 30 Μαρτίου 1867. Παρότι έμειναν γνωστοί οι χαρακτηρισμοί «ανοησία του Seward» και «παγοθήκη του Seward», αρκετές εφημερίδες υποστήριζαν την αγορά. Η Γερουσία την ενέκρινε με 37 ψήφους υπέρ και μόλις δύο κατά.

Ο χρυσός αλλάζει την εικόνα
Τα κοιτάσματα στην περιοχή του σημερινού Τζούνο και αργότερα η χρυσοθηρία του Κλοντάικ έφεραν νέες οικονομικές ευκαιρίες. Το Κλοντάικ βρισκόταν στον Καναδά, αλλά οι περισσότεροι χρυσοθήρες περνούσαν από την Αλάσκα. Περίπου 100.000 άνθρωποι ξεκίνησαν το ταξίδι, όμως μόνο λίγες εκατοντάδες πλούτισαν. Συχνά, τα μεγαλύτερα κέρδη πήγαιναν σε όσους πουλούσαν τρόφιμα, εργαλεία και υπηρεσίες. Το 1899, χρυσός βρέθηκε ακόμη και στην άμμο της παραλίας του Νόουμ.

Από τα έλκηθρα στο μέτωπο του πολέμου
Το 1925, είκοσι οδηγοί και περίπου 150 σκύλοι μετέφεραν σωτήρια αγωγή κατά της διφθερίτιδας στο αποκλεισμένο Νόουμ μέσα σε πεντέμισι ημέρες. Ο Balto έγινε διάσημος, παρότι ο Togo κάλυψε το μεγαλύτερο και πιο επικίνδυνο τμήμα. Το 1942, η Ιαπωνία κατέλαβε τα νησιά Άττου και Κίσκα. Παράλληλα, οι αμερικανικές αρχές απομάκρυναν 881 Ουνάνγκαξ από τα χωριά τους· περίπου ένας στους δέκα πέθανε στις άθλιες συνθήκες φιλοξενίας.

Το πετρέλαιο και η διεκδίκηση της γης
Η Αλάσκα έγινε η 49η πολιτεία το 1959. Το 1968 ανακαλύφθηκε το τεράστιο κοίτασμα στον κόλπο Προύντοου. Πριν κατασκευαστεί ο αγωγός προς το Βαλντίζ, έπρεπε να αντιμετωπιστούν οι διεκδικήσεις των αυτοχθόνων. Το 1971, συμφωνήθηκε να λάβουν περίπου 178 εκατομμύρια στρέμματα και 962,5 εκατομμύρια δολάρια, παραιτούμενοι από αξιώσεις στο μεγαλύτερο μέρος της πολιτείας. Το πετρέλαιο έφερε πλούτο, αλλά και καταστροφές, όπως η πετρελαιοκηλίδα του Exxon Valdez το 1989.

Μια κληρονομιά πέρα από την τιμή αγοράς
Το 1976 δημιουργήθηκε ένα μόνιμο επενδυτικό ταμείο με μέρος των πετρελαϊκών εσόδων. Από το 1982, σχεδόν όλοι οι επιλέξιμοι κάτοικοι λαμβάνουν ετήσιο μέρισμα. Για τις ΗΠΑ, η αγορά αποδείχθηκε εξαιρετικά πολύτιμη. Για τους αυτόχθονες, όμως, η ιστορία περιλαμβάνει απώλειες που δεν μετριούνται σε δολάρια.

Αν βρήκατε ενδιαφέρουσα την ιστορία της Αλάσκας, μοιραστείτε το άρθρο και περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα.

‹ ›