Skip to content
Διάρκεια άρθρου: Λιγότερο απο 1 λεπτό Λεπτά

Γιατί η Μογγολία δεν είναι μέρος της Κίνας (σε αντίθεση με το Θιβέτ);

Όταν η αυτοκρατορία των Τσινγκ κατέρρευσε το 1911, αρκετές περιοχές προσπάθησαν να ακολουθήσουν δικό τους δρόμο. Το Θιβέτ, η Σιντζιάνγκ και η Εσωτερική Μογγολία δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν μόνιμη ανεξαρτησία. Η Εξωτερική Μογγολία, όμως, εξελίχθηκε στο σημερινό ανεξάρτητο κράτος της Μογγολίας. Η διαφορά δεν ήταν ένας πανίσχυρος στρατός. Ήταν ένας συνδυασμός γεωγραφίας, ιστορικών συνθηκών και σοβιετικής προστασίας, με πολύ βαρύ τίμημα.

Μια συμφωνία με τον αυτοκράτορα, όχι με την Κίνα
Οι βόρειοι Μογγόλοι υποτάχθηκαν στον αυτοκράτορα των Τσινγκ το 1691, αναζητώντας προστασία από έναν αντίπαλο Μογγόλο ηγεμόνα. Στη δική τους αντίληψη, η υποταγή αφορούσε προσωπικά τον Μαντσού αυτοκράτορα, όχι την Κίνα ως κράτος. Παράλληλα, η αυτοκρατορική διοίκηση περιόριζε την εγκατάσταση Κινέζων αγροτών και τους μεικτούς γάμους. Έτσι, όταν έπεσε η δυναστεία, οι Μογγόλοι πρόβαλαν ένα απλό επιχείρημα: χωρίς αυτοκράτορα, η παλιά συμφωνία έπαυε να ισχύει.

Η έρημος που έκανε τη διαφορά
Στην Εσωτερική Μογγολία, κοντά στο Πεκίνο, η κινεζική αγροτική εγκατάσταση είχε ήδη αλλάξει τις πληθυσμιακές ισορροπίες. Δρόμοι και σιδηρόδρομοι συνέδεαν την περιοχή στενότερα με την Κίνα. Αντίθετα, η Εξωτερική Μογγολία βρισκόταν πέρα από την έρημο Γκόμπι και διατηρούσε κυρίως μογγολικό πληθυσμό. Όταν οι Τσινγκ άρχισαν να ενθαρρύνουν τον εποικισμό στις αρχές του 20ού αιώνα, οι τοπικοί ευγενείς και θρησκευτικοί ηγέτες αναζήτησαν στήριξη στη Ρωσία.

Η ανεξαρτησία και η πρώτη υποχώρηση
Τον Δεκέμβριο του 1911, οι Μογγόλοι ανακοίνωσαν το τέλος της κυριαρχίας των Τσινγκ και ανέδειξαν τον Bogd Khan σε ηγεμόνα. Ήταν ο ανώτατος βουδιστικός θρησκευτικός ηγέτης της περιοχής, γεννημένος στο Θιβέτ. Η Ρωσία υποστήριξε τη μογγολική αυτονομία επειδή ήθελε μια ζώνη ασφαλείας ανάμεσα στη Σιβηρία και την Κίνα. Δεν υποστήριζε όμως κάθε μογγολική φιλοδοξία: η συμφωνία του 1915 διατήρησε την Εξωτερική Μογγολία αυτόνομη, αλλά υπό κινεζική επικυριαρχία.

Ένας βαρόνος και η επιστροφή των στρατών
Μετά τη Ρωσική Επανάσταση, η Μογγολία έχασε προσωρινά τον προστάτη της. Κινεζικά στρατεύματα εισήλθαν το 1919 και κατήργησαν την αυτονομία της. Το 1921, ο αντικομμουνιστής βαρόνος Roman von Ungern-Sternberg έδιωξε την κινεζική φρουρά και επανέφερε τον Bogd Khan στον θρόνο. Η βίαιη κυριαρχία του κράτησε λίγους μήνες: σοβιετικές δυνάμεις και Μογγόλοι επαναστάτες τον ανέτρεψαν. Το 1924 ιδρύθηκε η Λαϊκή Δημοκρατία της Μογγολίας.

Η προστασία είχε τρομακτικό κόστος
Η απομάκρυνση από την Κίνα δεν σήμαινε πραγματική ελευθερία κινήσεων. Η Μόσχα επηρέαζε την ηγεσία, τον στρατό και το εμπόριο. Στις εκκαθαρίσεις της δεκαετίας του 1930 σκοτώθηκαν περίπου 20.000 έως 35.000 άνθρωποι, πολλοί από αυτούς βουδιστές μοναχοί, ενώ εκατοντάδες μοναστήρια έκλεισαν ή καταστράφηκαν. Ωστόσο, η στρατιωτική προστασία ήταν ουσιαστική: το 1939, σοβιετικές και μογγολικές δυνάμεις νίκησαν τους Ιάπωνες στον Χαλχίν Γκολ.

Το αποφασιστικό χαρτί του 1945
Στη Γιάλτα, ο Joseph Stalin ζήτησε να διατηρηθεί το υφιστάμενο καθεστώς της Εξωτερικής Μογγολίας ως όρο για τη συμμετοχή στον πόλεμο κατά της Ιαπωνίας. Η κινεζική κυβέρνηση του Chiang Kai-shek δέχθηκε αργότερα να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία, εφόσον εγκρινόταν με δημοψήφισμα. Τον Οκτώβριο του 1945 καταγράφηκαν 487.409 ψήφοι υπέρ και καμία κατά. Δεν επρόκειτο για ελεύθερη ψηφοφορία, αλλά κάλυψε τον συμφωνημένο όρο. Η επίσημη αναγνώριση ήρθε τον Ιανουάριο του 1946.

Γιατί οι άλλες περιοχές δεν ακολούθησαν
Το Θιβέτ διοικούσε ουσιαστικά τον εαυτό του, αλλά δεν είχε ισχυρό προστάτη πρόθυμο να επέμβει στρατιωτικά. Στη Σιντζιάνγκ, η σοβιετική υποστήριξη προς τους εξεγερμένους αποδείχθηκε διαπραγματευτικό χαρτί που η Μόσχα εγκατέλειψε. Η Εσωτερική Μογγολία ήταν πολύ στενότερα συνδεδεμένη με την Κίνα και είχε μεταβληθεί δημογραφικά. Η κρίσιμη διαφορά ήταν ότι η Σοβιετική Ένωση επέμεινε στη χωριστή ύπαρξη της Μογγολίας.

Από την εξάρτηση στη δημοκρατία
Η Μογγολία εντάχθηκε στον ΟΗΕ το 1961, αλλά παρέμεινε για δεκαετίες εξαρτημένη από τη Μόσχα. Οι κινητοποιήσεις του 1989 και του 1990 άνοιξαν τον δρόμο για ελεύθερες εκλογές, ενώ τα σοβιετικά στρατεύματα αποχώρησαν μέχρι το 1992. Σήμερα είναι δημοκρατία ανάμεσα σε δύο μεγάλες δυνάμεις και πουλά το μεγαλύτερο μέρος του άνθρακα και του χαλκού της στην Κίνα. Η ιστορία της δείχνει ότι η ανεξαρτησία και η απεξάρτηση δεν έρχονται απαραίτητα μαζί.

Γνωρίζατε αυτή την ιστορία; Αν τη βρήκατε ενδιαφέρουσα, μοιραστείτε το άρθρο και περιηγηθείτε στον ιστότοπό μας για περισσότερα σχετικά θέματα.

‹ ›